یعنی چه
این واژه در اصل شکل دگرگونشده یا اشتباه املایی رایج از واژهٔ «فروهر» (یا فرورتی و فرهوشی) است. در اساطیر و آیین زرتشت، فروهر به معنای جوهر معنوی، خودِ برتر یا روح نگهبانی است که پیش از هبوط انسان وجود داشته و پس از مرگ نیز برای محافظت به جهان مینوی بازمیگردد.
تلفظ
در گویشهای عامیانه یا به عنوان یک دگرگونی لفظی، این کلمه به صورت فَربَهر (Farbahar) تلفظ و نوشته میشود، اما تلفظ دقیق و اصیل معادلِ آن در زبان پهلوی و فارسی نو، فَروهَر (Faravahar / Forouhar) است.
در جدول
در مسابقات جدول و سرگرمی، اگر طراح کلمه ۵ حرفی برای نماد زرتشت یا روح نگهبان باستان بخواهد، واژهٔ «فربهر» به عنوان صورتِ دگرگونشدهٔ فروهر کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای اشاره به خودِ نشان اساطیری از کلمه Faravahar یا Forouhar استفاده میشود و برای توصیف معنایی آن عباراتی چون Guardian angel یا Spirit به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و صحیح این واژه در زبان فارسی مدرن و باستان شامل «فروهر»، «فرهوشی» (اوستایی) و «فرورتی» (پارسی باستان) است که همگی به معنای ذات و گوهر پاک آفرینش هستند.
نماد چیست
این واژه اشاره به همان نشان معروف مرد بالدار حکشده بر سنگنبشتههای هخامنشی (تخت جمشید) دارد. بالهای این نماد دارای سه ردیف پر به نشانهٔ اندیشه نیک، گفتار نیک و کردار نیک است که انسان را به سوی کمال و نیروی خیر هدایت میکند.
جمعبندی و توضیح کامل فربهر
واژهٔ «فربهر» در واقع یک دگرگونی املایی و تلفظی عامیانه از واژهٔ مشهور و اصیل «فروهر» است. در لغتنامههای مرجع مانند دهخدا و معین، مدخلی به نام فربهر با این املای دقیق وجود ندارد، اما در فرهنگ عامه و طراحان جدول گاهی به عنوان بدلِ فروهر به کار میرود. ریشهٔ واقعی این مفهوم به زبان اوستایی (فروشی) و پارسی باستان بازمیگردد.
از منظر معنایی و فلسفی، این واژه نمایندهٔ پنجمین نیروی درونی انسان یا همان روح معنوی و محافظی است که از سوی اهورامزدا برای هدایت بشر به سمت نیکی فرستاده شده است. این مفهوم کاملاً هندواروپایی و زرتشتی بوده و هیچگونه کاربرد یا ریشهای در متون سامی یا قرآن کریم ندارد.
امروزه نشان بالدارِ مرتبط با این مفهوم که به فر کیانی نیز شهرت دارد، به عنوان یکی از نمادهای ملی و هویت باستانی ایران شناخته میشود. پرهای گشودهٔ این نماد یادآور اصول سهگانهٔ زرتشت یعنی پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک است که روح انسان را به سمت خودِ برتر پیش میبرد.