یعنی چه
این واژه در زبان فارسی دو معنای اصلی دارد؛ نخست به معنی بستر، رختخواب و مجموع ملحفه، لحاف و تشک است که در متون کهن کاربرد فراوان داشته و دوم به معنی لباس و پوششی است که انسان هنگام استراحت و خواب به تن میکند.
تلفظ
تلفظ این واژه ترکیبی از «جامه» (jāme) به همراه مصوت مکسور مضاف و واژهٔ «خواب» (xwāb) است که واو آن واو معدوله بوده و خوانده نمیشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً با راهنماهایی چون «رختخواب» یا «پوشش استراحت» میآید و پاسخ مستقیم آن ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه منظور از جامهٔ خواب، کالای خواب باشد یا لباس استراحت، از معادلهای متفاوتی در زبان انگلیسی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به رختخواب از واژههایی مانند فراش و برای اشاره به لباس خواب از ترکیب ثیابالنوم یا منامه استفاده میکنند.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، جامهٔ خواب یا بستر علاوهبر مفهوم آرامش و تجدید قوا، مجازاً به عنوان نمادی از غفلت، تنآسایی، انفعال و در مواردی تعبیر به بخت و اقبال (مانند جامه خواب بخت) شده است.
جمعبندی و توضیح کامل جامه ی خواب
واژهٔ «جامهٔ خواب» یک ترکیب اضافی اصیل در زبان فارسی است که از دو واژهٔ «جامه» (با ریشه پارسی میانه jāmag) و «خواب» (با ریشه پارسی میانه xwāb) شکل گرفته است. این کلمه در طول تاریخ ادبیات و زبان فارسی تطور معنایی جالبی داشته؛ بهطوریکه در متون کهن بیشتر به معنی بستر، روانداز و زیرانداز (رختخواب) به کار میرفته، اما در کاربرد امروزی بیشتر ذهن را به سمت لباس مخصوص شب و زمان استراحت (خوابجامه) سوق میدهد.
بررسی این واژه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید نشان میدهد که هر دو جنبهٔ معنایی آن کاملاً اصیل و مستند هستند. اگرچه خود این ترکیب فارسی در قرآن نیامده، اما مفاهیم معادل آن مانند «فراش» و «مضاجع» در آیات الهی برای اشاره به بستر آرامش انسانها به کار رفتهاند. این واژه در بازیهای فکری و جدول نیز به عنوان یک عبارت ۹ حرفی شناخته میشود.