یعنی چه
آلزایمر شایعترین نوع زوال عقل (دمانس) است. این بیماری به صورت تدریجی آغاز شده و با گذشت زمان، تواناییهای شناختی، رفتاری، یادگیری و حافظه کوتاه مدت فرد را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد و روند روزمره زندگی را مختل میکند.
ریشه
این واژه یک اسم خاص علمی و پزشکی است. نامگذاری آن به پاس خدمات روانپزشک و عصبشناس آلمانی به نام آلوئیس آلزایمر (Alois Alzheimer) صورت گرفته که در سال ۱۹۰۶ میلادی برای نخستین بار این بیماری را کشف و توصیف کرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی به صورت «آلْزایْمِرْ» (Alzheimer) است که سکون روی حرف لام و زایمان و میم قرار میگیرد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «بیماری فراموشی»، «نوعی زوال عقل» یا «بیماری ناشی از پیرمغزی»، واژه ۷ حرفی «آلزایمر» به عنوان پاسخ اصلی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این عارضه Alzheimer's disease یا به اختصار Alzheimer گفته میشود.
به عربی
در زبان عربی از برگردان مستقیم آن به صورت «داء ألزهايمر» استفاده میشود. همچنین در اصطلاحات عمومیتر به آن «خرف الشيخوخة» (خرفت شدن ناشی از پیری) نیز میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این بیماری را با ترکیب واژه علمی آن به همراه کلمه بیماری، یعنی «Alzheimer hastalığı» میشناسند.
به فارسی
از آنجا که آلزایمر یک واژه بیگانه و اسم خاص خارجی است، معادلهای ساختاری اصیل ندارد؛ اما در زبان فارسی واژههایی مانند «زوال عقل»، «نسیان» و «فراموشی پیری» به عنوان برگردانهای معنایی و کاربردی آن استفاده میشوند.
در قرآن
واژه مدرن و فرنگی «آلزایمر» به طور مستقیم در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما قرآن مجید در آیه ۷۰ سوره نحل به این وضعیت جسمانی و ذهنی در دوران کهنسالی با تعبیر «أَرْذَلِ الْعُمُر» (پستترین دوران عمر) اشاره کرده است؛ جایی که انسان پس از کسب دانش و آگاهی، دچار فراموشی شده و چیزی را به خاطر نمیآورد.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Alzheimer در اصل یک اصطلاح پزشکی بینالمللی برگرفته از زبان آلمانی است. این کلمه برای توصیف یک اختلال مغزی حاد به کار میرود که در سطح جهانی با همین نام شناخته شده و به عنوان شایعترین علت بروز دمانس (Dementia) در افراد مسن مطالعه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل آلزایمر
آلزایمر یک بیماری مغزی و عصبی پیشرونده است که به عنوان شایعترین دلیل زوال عقل شناخته میشود. این بیماری با تحلیل رفتن بافت مغز و از بین رفتن سلولهای خاکستری، ابتدا خود را با فراموشیهای ساده در حافظه کوتاهمدت نشان میدهد و به مرور زمان عملکرد حرکتی، گفتاری و شناختی فرد را به طور کامل تحت تأثیر قرار میدهد.
این واژه ریشه در زبان آلمانی دارد و از نام پزشک کاشف آن یعنی آلوئیس آلزایمر گرفته شده است. نماد جهانی این بیماری روبان ارغوانی (بنفش) است که جهت آگاهیبخشی جامعه نسبت به این عارضه استفاده میشود. اگرچه این نام در متون قدیمی فارسی و قرآن وجود ندارد، اما حالات مشابه آن با نامهایی مثل نسیان و ارذل العمر (کهولت سن همراه با فراموشی) توصیف شده است.