یعنی چه
روانبنهها (جمع روانبنه) ساختارها، الگوها یا قالبهای سازمانیافتهٔ ذهنی و شناختی هستند که فرد بر اساس تجربیات گذشته (بهویژه در دوران کودکی) شکل میدهد تا بتواند اطلاعات پیرامون، رفتارهای خود و دیگران را طبقهبندی، تعبیر و تفسیر کند.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «رَوانْبُـنِـه» در حالت مفرد و «رَوانْبُـنِـها» در حالت جمع است. این کلمه از دو بخش «روان» (ذهن و روح) و «بُنه» (به معنای پی، شالوده و اساس) ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، واژه «روان بنه ها» به عنوان معادل اصطلاحات روانشناسی دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و روانشناسی، این واژه معادل دقیق واژه Schema (معرفیشده توسط ژان پیاژه) است. در رویکردهای درمانی جفری یانگ نیز به صورت روانبنههای سازشنایافته اولیه به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی و متون روانشناسی ترجمه شده، بسته به سیاق متن از اصطلاحات «مخطط»، «خطة ذهنية» یا «بنية معرفية» برای انتقال این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
واژه «روانبنه» یک ترکیب نوپدید و واژهگزینی معاصر در زبان فارسی است. ریشه «روان» از فارسی میانه (ruwān) و ریشه «بُنه» به معنی پایه، شالوده، باروبنه و اسباب و اثاثیه است که در کنار هم معادل مفاهیمی چون طرحواره و قالب ذهنی قرار میگیرند.
نماد چیست
این واژه یک مفهوم انتزاعی علمی و تخصصی است و نماد فیزیکی، باستانی یا اسطورهای خاصی ندارد. با این حال، در نمودارهای روانشناسی و علوم شناختی معمولاً آن را با شکلهای هندسی مانند «فیلتر»، «قالب» یا «شبکهای از گرههای متصل ذهنی» به تصویر میکشند.
جمعبندی و توضیح کامل روان بنه ها
واژه «روانبنهها» یک اصطلاح تخصصی، نوپدید و ساختگی در حوزه روانشناسی و علوم شناختی ایران است که به عنوان معادل دقیق کلمه انگلیسی Schema (طرحواره) به کار میرود. این اصطلاح از ترکیب دو بخش «روان» به معنای ذهن و روح، و «بُنه» به معنای شالوده، اساس و اسباب تشکیل شده است و به الگوها یا ساختارهای سازمانیافتهای اشاره دارد که ذهن انسان برای دستهبندی و تفسیر اطلاعات بیرونی از آنها استفاده میکند.
این قالبهای ذهنی عمدتاً در دوران کودکی و بر اساس تجربیات اولیه فرد شکل میگیرند و مانند یک فیلتر، نحوه ادراک شخص از خود، دیگران و جهان پیرامون را جهتدهی میکنند. در رویکردهای درمانی مدرن مانند طرحوارهدرمانی جفری یانگ، شناخت و بازسازی این روانبنهها (بهویژه انواع سازشنایافته آن) اهمیت بسیار زیادی در بهبود اختلالات شخصیت و مشکلات رفتاری دارد.