یعنی چه
در لغتنامه دهخدا، قلزم در اصل نام شهری باستانی در مصر (نزدیک کانال سوئز فعلی) بوده است. به دلیل مجاورت با دریا، به آن «دریای قلزم» میگفتند و بعدها در ادبیات فارسی به صورت کنایهای در معنی دریا، اقیانوس و آب فراوان و عمیق به کار رفته است.
تلفظ
این واژه عمدتاً به صورت قُلْزُم (ضم قاف و زاء) تلفظ میشود که مربوط به نام جغرافیایی و معنای دریا است. تلفظ دیگری به صورت قِلْزِم (کسر قاف و زاء) نیز ذکر شده که به معنای فرد فرومایه و ناکس است و کاربرد بسیار کمتری دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه قلزم معمولاً به عنوان معادل دریا، اقیانوس یا نام قدیم دریای سرخ (بحر احمر) پرسیده میشود. عبارت مد نظر شما دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
برای اشاره به موقعیت جغرافیایی و تاریخی از واژگان Clysma و Kulzum استفاده میشود. در کاربردهای عمومی معنایی، کلمات Sea و Ocean برگردان آن هستند و در جغرافیا معادل دریای سرخ یا Red Sea است.
به فارسی
واژه قلزم یک کلمه معرب (عربیشده از یونانی) است و معادلهای اصیل و رایج آن در زبان فارسی کلماتی چون «دریا»، «بحر»، «یم»، «محیط» و «دریای سرخ» (بحر احمر) هستند که به پهنه وسیع آبی اشاره دارند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و شعر فارسی، قلزم نماد عظمت، بخشندگی بیکران و ابدیت است که معمولاً در تقابل با «قطره» (نماد انسان یا ناچیزی) میآید. همچنین به دلیل غرق شدن فرعون و سپاهیانش در این دریا، نماد قهر الهی و هلاکت ستمگران به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قلزم دهخدا
واژه قلزم از نظر تاریخی ریشه در زبان یونانی (Clysma) دارد که پس از ورود به زبان عربی به صورت معرب درآمده و نام بندر و شهری تاریخی در مصر بوده است. به دلیل مجاورت این شهر با دریای سرخ، در متون کهن و لغتنامه دهخدا، این پهنه آبی را «بحر قلزم» نامیدهاند. این واژه در قرآن صراحتاً نیامده اما تفاسیر آن را همان دریایی میدانند که فرعون در آن غرق شد.
در ادبیات کلاسیک فارسی، شاعرانی چون خاقانی و انوری از قلزم به عنوان استعاره و کنایه از دریا، اقیانوس و آبهای بسیار عمیق و پهناور استفاده کردهاند. در نگاه عرفانی نیز اصطلاح «قطره و قلزم» کاربرد زیادی دارد که در آن قلزم نشاندهنده حقیقت مطلق، ابدیت و عظمت بیکران پروردگار است.