یعنی چه
واژه «برجسته» دو کاربرد اصلی دارد؛ در معنای مادی به چیزی میگویند که از سطح خود بالاتر آمده و برآمده باشد (مانند نقش برجسته). در معنای مجازی و معنوی، به فرد یا موضوعی ممتاز، عالی، سرآمد و شاخص اشاره دارد (مانند دانشمند برجسته). در زبان قدیمی نیز به معنای چست و چالاک به کار میرفته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فتحة بر روی حرف «ب»، سکون «ر»، فتحة «ج»، سکون «س»، فتحة «ت» و در نهایت های بیان حرکت (خاموش) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه برجسته به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون ممتاز، شاخص، نمایان، مبرز و چشمگیر کاربرد دارد و خود یک واژه ۶ حرفی است.
به انگلیسی
برای ترجمه این کلمه به انگلیسی، بسته به متن باید میان مفاهیم انسانی/معنوی و اشیاء فیزیکی تفکیک قائل شد.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف افراد والامقام از کلمات مرموق و ممتاز، و برای توصیف ویژگیهای فیزیکی برآمدگی از واژه ناتئ یا بارز استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به آثار هنری یا سطوح ساختاری برآمده، واژه Kabartma به کار میرود و برای افراد موفق و متمایز از Seçkin استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل برجسته
واژه «برجسته» از نظر ساختاری یک صفت مفعولی مرکب اصیل در زبان فارسی است که از پیشوند «بَر» (به معنی بالا)، بن ماضی «جَست» (از مصدر جستن به معنی پریدن و جهیدن) و پسوند «ه» تشکیل شده است. مفهوم اولیه و ریشهای آن «به بالا جسته» بوده که به مرور زمان در معنای فیزیکی به هر نوع برآمدگی مادی نسبت به سطح کلان اطلاق شده است.
این کلمه در سیر تحول معنایی خود، به قلمرو مفاهیم انتزاعی و انسانی نیز راه یافته است. امروزه وقتی فردی را برجسته مینامیم، به ویژگیهای ممتاز، سرآمد بودن، و تفاوت مثبت او نسبت به اقران و همردیفانش اشاره داریم. این دوگانگی معنایی باعث شده تا در برگردان آن به زبانهای دیگر نظیر انگلیسی، عربی و ترکی، واژگان متفاوتی برای مفاهیم فیزیکی و معنوی آن انتخاب شود.