یعنی چه
واژه مستقل و معناداری به صورت «بگ دانه» در لغتنامههای اصیل فارسی وجود ندارد. این عبارت به احتمال بسیار زیاد یک خطای شنیداری یا تایپی از واژه «بَنگدانه» (گیاه سمی و مخدر بذرالبنج) است. همچنین در جغرافیا، «بگدانه» نام یک روستای کوهستانی در منطقه کوهمره سرخی از توابع بخش ارژن شهرستان شیراز در استان فارس است.
تلفظ
اگر منظور نام روستای کوهستانی در استان فارس باشد، به صورت «بَگ دانه» (Bag-dāneh) تلفظ میشود. اما اگر منظور شکل اصلاحشده آن یعنی گیاه دارویی باشد، تلفظ صحیح آن «بَنگ دانه» (Bang-dāneh) است.
در جدول
پاسخ دقیق مدنظر در طراحان جدول برای خود واژه «بگ دانه» یک کلمه ۶ حرفی است. اگر به عنوان نام گیاه سمی مدنظر باشد، معادلهای آن بذرالبنج، تاتوره و اجقدانه هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادل گیاهی واژه اصلاحشده (بنگدانه) از لغت Henbane یا Black Henbane استفاده میشود. برای نام خاص جغرافیایی نیز به صورت لاتین Bagdaneh مکتوب میگردد.
به عربی
در متون طب سنتی و زبان عربی، به گیاه بنگدانه، «بَنج» یا «بذرالبَنج» میگویند که به خواص تخدیرکننده و سمّی آن اشاره دارد.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره به این گیاه دارویی سمی و مسکن از واژه Banotu استفاده میشود.
نماد چیست
در نمادشناسی گیاهان باستان و قرون وسطی، این گیاه (بنگدانه) به دلیل داشتن خواص شدید توهمزا و سمی، نمادی از جادوگری، شومی، جنون و خواب ابدی یا مرگبار به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بگ دانه
واژه «بگ دانه» در زبان فارسی دارای دو وجهه معنایی متفاوت است؛ در وهله اول، این عبارت یک اشتباه عامیانه یا خطای املایی از کلمه «بَنگدانه» است. بنگدانه یا همان بذرالبنج، گیاهی علفی، کرکدار و بسیار سمی از تیره بادنجانیان است که در طب سنتی گذشته به عنوان مسکن قوی، ماده توهمزا و مخدر کاربرد داشته و به دلیل خطراتش نماد جنون و شومی بوده است.
در وجهه دوم، «بگدانه» یک نام خاص جغرافیایی است. این نام به روستایی کوهستانی و خوشآبوهوا در منطقه کوهمره سرخی از توابع بخش ارژن شهرستان شیراز در استان فارس تعلق دارد. بنابراین بسته به سیاق متن، منظور یا نام این روستای کوهستانی است یا اشاره به گیاه دارویی و سمی بنگدانه دارد.