معنی
سپند در زبان فارسی به دو معنی عمده به کار میرود: نخست به عنوان صفتی کهن به معنای پاک، مقدس و متبرک؛ و دوم به عنوان مخفف واژه «اسفند» یا «اسپند» که همان گیاه خودرو و معطر معروف برای دفع چشمزخم است. همچنین در شاهنامه نام کوهی باستانی در منطقه سیستان است.
یعنی چه
این واژه اشاره به هر چیز مقدسی دارد که از گزند اهریمن دور است. در باور عامیانه، سوزاندن دانه این گیاه با ایجاد دود معطر، محیط را پاکیزه کرده و انرژیهای منفی یا به اصطلاح چشمزخم را دور میکند.
مترادف
واژههای پاک و مقدس نزدیکترین برگردانهای معنایی برای صفت سپند هستند. در حوزه گیاهشناسی نیز با اسفند و حرمل ترادف دارد.
به انگلیسی
برای مفاهیم قدسی از واژگان Holy یا Sacred استفاده میشود و برای اشاره به خود گیاه، اصطلاح Wild rue به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی به صفت پاک و دارای قداست، مقدس یا طاهر میگویند و دانههای این گیاه را حَرمَل مینامند.
به فارسی
معادلهای سره و همریشه این واژه در زبان فارسی شامل اسفند، سپنتا و افزونیک (در فارسی میانه به معنای برکتبخش) است که همگی بار معنایی سپید، پاک و زاینده دارند.
نماد چیست
سپند در فرهنگ و اساطیر ایرانی نماد فرشتگان نگهبان زمین، فروتنی باستانی، پاکی مطلق و ابزاری آیینی برای دور کردن نیروهای شریر، پلیدیها و چشمحسود است.
جمعبندی و توضیح کامل سپند
واژه «سپند» یکی از اصیلترین و کهنترین واژگان زبانهای ایرانی است که ریشه در واژه اوستایی «سْپِنْتَه» به معنای مقدس و برکتبخش دارد. این کلمه در طول تاریخ تغییر شکل یافته و امروزه بیشتر در قالب واژه «اسفند» برای نامگذاری آخرین ماه سال و همچنین گیاهی آیینی و دودکردنی شناخته میشود.
بررسی ریشهشناختی نشان میدهد که این کلمه در واژگان ترکیبی محبوبی نظیر اسفندیار، سپنتا، سپندارمذ و حتی گوسفند (به معنی جانور پاک) حضور دارد. در فرهنگ عامه و اساطیر ایران، سپند همواره پیامآور فرخی، برکت، فروتنی و نگاهبان زمین در برابر گزند نیروهای اهریمنی بوده است.