یعنی چه
این عبارت توصیفی دقیق برای غیاثالدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری است. او از بزرگترین دانشمندان و سخنسرایان تاریخ ایران در قرن پنجم هجری قمری است که به دلیل دستاوردهای علمی بینظیر مانند اصلاح تقویم جلالی و نگارش رباعیات فلسفی شهرت جهانی دارد. واژه «خیام» نیز به معنای خیمهدوز و خیمهساز است.
تلفظ
تلفظ این عبارت توصیفی به صورت «شاعِر وَ رِیاضیدانِ قَرنِ پَنجُم» است و اشاره به نام «عُمَرِ خَیّام» دارد که خَیّام با تشدید روی حرف یاء خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات حل جدول کلمات متقاطع، این عبارت طولانی معمولاً به عنوان یک کلید راهنما برای پاسخهای «عمر خیام» یا «خیام» استفاده میشود. با این حال، خود عبارت «شاعر و ریاضی دان قرن پنجم» دقیقاً دارای ۲۰ حرف است.
به انگلیسی
در زبانهای خارجی، این شخصیت برجسته تاریخی را بیشتر با نگارش انگلیسی Omar Khayyam و به عنوان یک فیلسوف و شاعر پرآوازه شرق میشناسند.
به فارسی
معادلها، القاب و نامهای دیگر او در زبان فارسی شامل «حکیم نیشابور»، «حجةالحق» و «خیامی» است. کلمه خیام از ریشه عربی «خ ی م» گرفته شده و همخانواده واژگانی چون خیمه و خِیام است.
نماد چیست
نام خیام در فرهنگ ایران و جهان نماد اندیشه فلسفی ژرف، تفکر علمی و نجومی، غنیمت شمردن حال (دمغنیمتدانی) و حیرت در رازهای آفرینش است. ریشه این واژه (خیام) نیز یکبار در قرآن کریم در آیه ۷۲ سوره الرحمن به معنی چادرها و سراپردهها آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل شاعر و ریاضی دان قرن پنجم
عبارت «شاعر و ریاضی دان قرن پنجم» یک توصیف دقیق و شناختهشده در ادبیات و جدولهای کلمات متقاطع برای اشاره به حکیم عمر خیام نیشابوری است. او که بین سالهای ۴۳۹ تا ۵۲۶ هجری قمری میزیست، یکی از نادرترین دانشمندان تاریخ است که توانست بالاترین سطوح علمی را در ریاضیات، نجوم و فلسفه با لطیفترین و عمیقترین نوع شعر یعنی رباعیات پیوند بزند.
واژه خیام در اصل صیغه مبالغه به معنی خیمهدوز است، اما امروزه در پهنه جهان نمادی از تقویم دقیق جلالی، تفکر عقلانی و فلسفه غنیمت شمردن لحظات زندگی به شمار میرود. تندیس این دانشمند بزرگ اکنون به عنوان یکی از پیشگامان دانش بشری در مقر سازمان ملل متحد نصب شده است.