یعنی چه
مرصعة (مرصع) در لغت به معنای هر چیزی است که با جواهر، طلا، یاقوت و سنگهای قیمتی تزیین و مکلل شده باشد. این واژه از ریشه عربی «رصع» به معنی کنار هم چیدن و محکم کردن سنگها در یک شیء گرفته شده است.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت مُرَصَّعَه (مُ رَ صْ صَ عِ) است که در زبان فارسی معمولاً صامت آخر آن صامت ساکن یا های غیرملفوظ در نظر گرفته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر جواهرنشان، مکلل، گوهرآذین و نگیننشان به عنوان هممعنی این واژه کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف اشیای مرصع از صفتهایی که نشاندهنده ترصیع و تزیین با سنگهای قیمتی هستند استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و ساختار آن اسم مفعول از باب تفعیل است که برای اشیای مؤنث به کار میرود.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون جواهرنشان، گوهرآذین، نگیننشان و مکلل است که همگی مفهوم آراستگی با سنگهای گرانبها را میرسانند.
نماد چیست
واژه مرصع در فرهنگ تاریخی و هنری ایران نماد شکوه، پادشاهی، تجمل و ثروت بیکران است. استفاده از اصطلاحاتی مانند تاج مرصع یا مرصعپلو در فرهنگ ایرانی، نشاندهنده اوج جلوه، رنگارنگی و ارزشمندی مادی و هنری است.
جمعبندی و توضیح کامل مرصعة
واژه «مرصعة» (یا مرصع) ریشه در زبان عربی دارد و در زبان و ادبیات فارسی به معنای هر شیء یا ظرفی است که با جواهرات گرانبها نظیر الماس، یاقوت، زمرد و طلا آراسته و نگیننشان شده باشد. این کلمه از نظر ساختاری اسم مفعول از ریشه «ر ص ع» است که مفهوم چیدمان ظریف و محکم سنگهای قیمتی را در خود دارد.
در فرهنگ و هنر ایرانی، مرصعکاری یکی از صنایع دستی بسیار ظریف و مجلل به شمار میرود. مصادیق بارز این واژه در فرهنگ ما شامل «تاج مرصع» (تاج شاهی جواهرنشان) و غذاهای سنتی شاهانه مانند «مرصعپلو» است که به خاطر تزیینات مجلل و رنگارنگش به این نام خوانده میشود. این کلمه در معنای کنایی خود نماد شکوه، اشرافیت، ثروت و هنر والا است.