یعنی چه
ژن مغلوب یا آلل مغلوب، ژنی است که اثر آن در ظاهر (فنوتیپ) جاندار پنهان میماند، مگر آنکه هر دو نسخه ارثی ارسالی از پدر و مادر از نوع مغلوب باشند (حالت هموزیگوس). اگر یک ژن غالب در کنار آن قرار بگیرد، اثر ژن مغلوب کاملاً پنهان میشود و فرد فقط ناقل آن صفت خواهد بود.
تلفظ
ترکیبی از واژه فرانسوی ژن (Gène) و کلمه عربی مغلوب (بر وزن مفعول، از ریشه غ-ل-ب).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان صفت پنهان یا ژن شکستخورده و مقهور اشاره میشود.
به انگلیسی
در متون علمی جهان، از واژه Recessive برای نشان دادن خاصیت پسرونده یا نهفته این نوع آلل استفاده میشود.
در قرآن
خود ترکیب «ژن مغلوب» در قرآن نیست، اما کلمه مغلوب دو بار به کار رفته است؛ از جمله در سوره قمر آیه ۱۰: «فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ» که نوح نبی میگوید من شکستخوردهام، پس مرا یاری کن.
نماد چیست
در علم ژنتیک و نمودارهای توارث (مربع پانت)، ژن مغلوب را همیشه با حروف کوچک انگلیسی (مانند b در برابر B غالب) نشان میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل ژن مغلوب
ژن مغلوب یکی از مفاهیم اساسی در علم ژنتیک و قوانین وراثت مندل است. این واژه از ترکیب یک بخش فرانسوی (ژن) و یک بخش عربی (مغلوب به معنی شکستخورده) تشکیل شده و به عاملی وراثتی اشاره دارد که توانایی بروز خودبخودی را در حضور یک عامل چیره و غالب ندارد.
برای اینکه یک صفت مغلوب (مانند رنگ چشم آبی یا برخی بیماریهای ژنتیکی) در ظاهر فرد نمایان شود، جاندار باید این ژن را هم از پدر و هم از مادر خود دریافت کند. در غیر این صورت، فرد تنها ناقل آن صفت باقی میماند و صفت در نسلهای بعدی ممکن است دوباره خود را نشان دهد.