یعنی چه
واژهٔ منافست در لغت به معنای همچشمی، غبطه خوردن و تلاش دو یا چند نفر برای به دست آوردن یک شیء نفیس و ارزشمند است، به طوری که هر یک مایل است آن چیز را به خود اختصاص دهد.
تلفظ
این کلمه به صورت مُنافَسَت (تلفظ عربی: مُنافَسَة) خوانده میشود و ریشه در باب مفاعله دارد.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلماتی مانند رقابت، همچشمی، مسابقه و معارضه به عنوان معادلهای ششحرفی یا پنجحرفی منافست کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم منافست، رقابت و همچشمی در زبان انگلیسی از واژگان Competition و Rivalry استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه «ن ف س» است که در زبان مبدأ نیز دقیقاً به معنای رقابت و مسابقه کاربرد دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و سره برای واژهٔ منافست شامل کلماتی چون همچشمی، غبطه، پیشدستی و دادوستد رقابتی در کارهای نیکو است.
نماد چیست
منافست یک مفهوم انتزاعی، رفتاری و اخلاقی است؛ به همین دلیل نماد مادی، تصویری یا نشانشناختی مشخصی برای آن در فرهنگها تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل منافست
واژهٔ «منافست» (یا شکل رایجتر آن منافسه) از ریشهٔ عربی «ن ف س» بر وزن مفاعله گرفته شده است. این کلمه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید به معنای رقابت، همچشمی و کوشش برای پیشی گرفتن از دیگری در امور ارزشمند و نفیس تعبیر شده است. تفاوت ظریف این واژه با حسادت در این است که در منافست، فرد بدون آرزوی زوال نعمت از دیگری، تنها تلاش میکند خود نیز به آن امر نیکو دست یابد.
این مفهوم حتی در قرآن کریم نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ چنانکه در آیه ۲۶ سوره مطففین، انسانها به رقابت و پیشی گرفتن در کسب نعمتهای بهشتی تشویق شدهاند. در ادبیات کهن فارسی، برای مثال در کتاب تاریخ بیهق، این واژه بارها در کنار اصطلاحاتی چون غبطه به کار رفته تا نشاندهندهٔ انگیزههای والای انسانی برای پیشرفت باشد.