یعنی چه
این اصطلاح در فرهنگ و ادبیات اسلامی به فرشتگان مراقبی (رقیب و عتید) اشاره دارد که مأمور نگارش تمام رفتارها، گفتارها و کردار انسانها هستند. در باورهای دینی، این موجودات ماورایی مظهر هوشیاری و ثبت بینقص عملکرد بشر محسوب میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح و قرآنی آن به صورت «کِرَاماً کَاتِبِینَ» است، اما در اصطلاح عامیانه و ضربالمثلهای فارسی معمولاً به صورت «کرامت الکاتبین» یا «کرامالکاتبین» روان شده و به کار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً در پاسخ به راهنماهایی همچون «فرشتگان کاتب اعمال» یا کنایه از «حسابوکتابی که هیچ چیز در آن گم نمیشود» میآید. طراحان جدول گاهی از ساختار ۱۳ حرفی آن استفاده میکنند.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم و متون اسلامی، عباراتی نظیر Noble Recorders یا Honorable Scribes برای انتقال مفهوم این واژه و رساندن شأن فرشتگان کاتب به کار میرود.
به عربی
ریشه اصلی این عبارت کاملاً عربی است. از ترکیب دو واژه «کرام» (جمع تکسیر کریم به معنای بزرگوار و ارجمند) و «کاتبین» (جمع کاتب به معنای نویسنده) ساخته شده است.
به فارسی
در زبان فارسی معادلی چون «کردارنویسان» یا «فرشتگان نگارنده اعمال» بهترین برگردان برای آن است. این واژه در ادبیات فارسی وارد شده و به عنوان کنایهای از مراقبت شدید و حسابرسی دقیق به کار میرود.
در قرآن
این اصطلاح دقیقاً متن آیه ۱۱ سوره انفطار است که میفرماید: «و قطعاً بر شما نگهبانانی گمارده شدهاند؛ نویسندگانی بزرگوار». در آیات دیگری از سورههای زخرف و ق نیز به وظیفه این فرشتگان بدون ذکر این نامِ خاص اشاره شده است.
جمعبندی و توضیح کامل کرامت الکاتبین
عبارت «کراماً کاتبین» که در زبان عامیانه و تداول مردم به صورت «کرامت الکاتبین» یا «کرامالکاتبین» رایج شده، ریشه در آیات قرآن کریم (سوره انفطار) دارد. این مفهوم اشاره به دو فرشتهی مأمور و مقرب الهی دارد که وظیفه دارند تمامی اعمال، رفتارها و نیات انسانها را به صورت دقیق و بدون هیچ کم و کاستی ثبت و ضبط کنند تا در روز قیامت به عنوان کارنامه عمل فرد ارائه شود.
در فرهنگ و ضربالمثلهای زبان فارسی، این اصطلاح فراتر از معنای دینی خود، وارد مکالمات روزمره شده و به عنوان کنایهای از حسابوکتاب بسیار سخت، موشکافانه و دقیق به کار میرود. به عنوان مثال، وقتی میگویند «حسابش با کرامالکاتبین است»، یعنی کار او به جایی رسیده که هیچ راه فرار یا توجیهی در آن وجود ندارد و همهچیز با جزییات کامل بررسی خواهد شد.