یعنی چه
عبارت «دوات خواست» یک ترکیب فعلی در زبان فارسی است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که پادشاه، وزیر، دانشمند یا شخصی بزرگ، دستورِ آوردن جوهردان (دوات) و وسایل نگارش را صادر میکرده تا نامه، حکم، شعر یا دعایی را به رشته تحریر درآورد.
تلفظ
این عبارت از دو واژه تشکیل شده است: «دَوات» (Davāt) با فتح دال، و «خواست» (Khāst) با واو معدوله که خوانده نمیشود و تلفظ آن مانند «خاست» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و کلبهای، اگر راهنمای سوال عبارتهایی چون «جوهردان طلب کرد» یا «مرکبدان خواست» باشد، پاسخ دقیق ۹ حرفی آن «دوات خواست» خواهد بود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای برگرداندن این مفهوم فعلی، از ساختارهای گذشته ساده همراه با واژگان inkwell یا inkstand استفاده میشود.
به عربی
در متون روایی و احادیث اسلامی، هرگاه ائمه یا بزرگان قصد کتابت حرز، دعا یا وصیتی را داشتند، از عبارت «دعا بدواة» استفاده میشد که دقیقاً به معنای دوات خواست است.
به فارسی
در بازگردانی این اصطلاح به کلمات اصیل یا هممعنی فارسی میتوان از تعابیری همچون «مرکّبدان طلب کرد»، «خوالستان خواست» (خوالستان به معنی مخرن مرکب) و «آمه خواست» استفاده کرد.
جمعبندی و توضیح کامل دوات خواست
عبارت «دوات خواست» یک واژه مستقل یا بسیط نیست، بلکه یک گزاره و ترکیب فعلی کهن است که از اسم عربی «دوات» (به معنی ظرف مرکب) و فعل ماضی فارسی «خواست» (از مصدر خواستن) تشکیل شده است. این اصطلاح در تاریخ ادبیات و متون کهن مانند تاریخ بیهقی و همچنین در برگردان روایات دینی، نمادی از آغاز نگارش، ثبت عهد و پیمان، صدور فرمانهای حکومتی یا نوشتن حرز و شفای بیماران توسط بزرگان بوده است.
از نظر ساختار مکتوب، این عبارت دقیقاً ۹ حرف دارد و در جدولهای کلمات متقاطع کاربرد فراوانی دارد. زمانی که فردی در جایگاه قدرت یا علم «دوات میخواست»، یعنی ملازمان او موظف بودند سریعاً اسباب کتابت شامل قلم، مرکب و کاغذ را برای وی مهیا کنند تا امر مهمی را ثبت و ضبط نماید.