یعنی چه
«بالخنس» ترکیبی از حرف جر «بِـ» (برای قسم)، حرف تعریف «الـ» و واژه «خُنَّس» است. خنس جمع «خانس» از ریشه (خ ن س) به معنی انقباض، بازگشت، عقبنشینی و پنهان شدن پس از آشکار شدن است. این ترکیب به پدیدههایی (بهویژه ستارگان) اشاره دارد که حرکت رجوعی دارند و مخفی میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با کسر باء، سکون لام، ضم خاء و تشدید و فتح نون به صورت [بِالْخُنَّس] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان یک کلمه ۶ حرفی قرآنی به معنای ستارگان پنهانشونده یا بازگردنده مطرح میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارات برای رساندن مفهوم حرکت رجوعی و پنهان شدن ستارگان استفاده شده است.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این ترکیب قرآنی «به ستارگانِ بازگشتکننده و غایبشونده از نظرها» است که به ویژگیهای حرکتی و نجومی آنها اشاره دارد.
در قرآن
این کلمه دقیقاً یکبار در آیه ۱۵ سوره تکویر آمده است: «فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ﴿۱۵﴾ الْجَوَارِ الْكُنَّسِ ﴿۱۶﴾». مفسران بزرگ مانند علامه طباطبایی منظور از آن را پنج سیاره زحل، مشتری، مریخ، زهره و عطارد میدانند که از دید ناظر زمینی گاهی حرکت رجوعی (عقبگرد) دارند و در نور خورشید پنهان میشوند.
نماد چیست
در ظاهر و نجوم، نماد نظم شگفتانگیز، پنهانکاری و حرکات متغیر اما حسابشده پدیدههای آسمانی است. در باطن و روایات شیعه (مانند حدیثی از امام باقر ع)، استعاره و نمادی از امام غایب (حضرت مهدی) است که پس از پنهان شدن از چشمها، سرانجام مانند ستارهای درخشان در تاریکی ظهور میکند.
جمعبندی و توضیح کامل بالخنس
واژه «بالخنس» یک کلمه مستقل فارسی نیست، بلکه عبارتی عربی و قرآنی است که به واسطه آیه ۱۵ سوره تکویر به ادبیات و فرهنگ ما راه یافته است. ریشه این کلمه به معنای عقبنشینی و پنهان شدن است و در اصطلاح نجومی قرآن، به پدیده حرکت رجوعی و مخفی شدن پنج سیاره معروف منظومه شمسی (عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل) در نور خورشید اشاره دارد.
این واژه علاوه بر ابعاد علمی و نجومی که نشاندهنده دقت شگفتانگیز قرآن در توصیف حرکات آسمانی است، در روایات اهل بیت دارای تاویل باطنی نیز بوده و به عنوان نمادی برای غیبت و ظهور دوازدهمین امام شیعیان به کار رفته است؛ ستارهای که موقتاً از دیدهها پنهان میشود و سپس آشکارا میدرخشد.