یعنی چه
در لغت به معنای «دستِ درازتر» است، اما در اصطلاح و کنایه به داشتن تخصص، تبحر، سابقه و چیره دستی فراوان در یک زمینه یا حرفه اشاره دارد.
تلفظ
این عبارت به صورت «یَدِ طولیٰ» (یا ید طولا) تلفظ میشود. واژه «یَد» به معنای دست و «طُولیٰ» صفت تفصیلی مؤنث از «أطول» به معنای درازتر است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، کنایه از مهارت و تسلط زیاد معمولاً با پاسخ ۶ حرفی «ید طولی» یا مترادفهایی مثل تبحر، تسلط و زبردستی حل میشود.
به انگلیسی
برای معادلسازی این اصطلاح در زبان انگلیسی از واژگان و اصطلاحاتی که نشاندهنده تخصص بالا، دست برتر یا باسابقه بودن در یک کار هستند استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به معنای داشتن پیشینه طولانی، تبحر، قدرت و تسلط کامل در یک امر یا تخصص به کار میرود.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، این عبارت کنایی نمادی از موفقیت، احاطه کامل بر یک موضوع، داشتن قدرت برتر و توانایی بیرقیب در انجام کارها به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ید طولی
عبارت کنایی «ید طولی» که ریشه در زبان عربی دارد، در ادبیات فارسی برای توصیف افرادی به کار میرود که در یک رشته، هنر یا حرفه خاص به درجه بالایی از استادی، زبردستی و تجربه دست یافتهاند. از نظر ریشهشناسی، این ترکیب از «ید» (دست) و «طولی» (مؤنث أطول به معنی درازتر) شکل گرفته و به مجاز، نشاندهنده دستی است که فراتر از دیگران میرود و توانایی اجرایی بیشتری دارد.
نکته نگارشی مهم درباره این اصطلاح آن است که چون کلمه «طولی» خود دربردارنده معنای تفصیلی (تر) است، بهکاربردن ترکیبهایی مانند «ید طولانیتر» یا «ید طولیترین» از نظر اصول نگارشی غلیظ و نادرست و حشو محسوب میشود و باید از ساختن چنین ترکیبهایی پرهیز کرد.
گرچه واژه «ید» در قرآن کریم بارها به صورت حقیقی و استعاری (مانند یدالله) به کار رفته، اما ترکیب عینی «ید طولی» با این ساختار در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، در فرهنگ و ادبیات ما این واژه به نمادی از احاطه علمی، توانمندی عملی و داشتن دست برتر در امور تبدیل شده است.