یعنی چه
در اصطلاح عامه به معنای حشمت، دبدبه و شوکت فراوان است که مایهٔ مهابت میشود. در اصطلاح فلسفی و عرفانی، «عالم جبروت» مرتبهٔ عقول مجرد و حقایق اسمای الهی است که از ماده و زمان پیراسته است.
تلفظ
واژهٔ جلال با فتح جیم و لام مشدد (جَلال) و واژهٔ جبروت با فتح جیم و با، و ضم راء (جَبَروت) خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، این ترکیب دقیقاً ۱۰ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «عظمت و شوکت» یا «کبریایی» به کار میرود.
به انگلیسی
برای انتقال دقیق این مفهوم ترکیبی در زبان انگلیسی، بسته به متن از واژگانی که بر عظمتِ شاهانه یا الهی دلالت دارند استفاده میشود.
به فارسی
واژههای همخانوادهٔ جلال شامل تجلیل، جلیل و مجلل است و همخانوادههای جبروت شامل جبار و جبر هستند. ریشهٔ جلال عربی و ریشهٔ جبروت در اصل از زبانهای عبری و آرامی (گَبَر/جَبَر) گرفته شده که واج «وت» در انتهای آن نشانهٔ مبالغه در قدرت است. متضاد عرفانی آن عالم «ناسوت» (عالم مادی) است.
در قرآن
خود این واژهٔ ترکیبی یا تکواژهٔ «جبروت» در متن قرآن کریم عیناً به کار نرفته است؛ اما تعبیر «ذُو الْجَلَالِ وَالْإِکْرَامِ» دو بار در سورهٔ الرحمن آمده است. واژههای همریشه با جبروت مانند «جبار» نیز در قرآن یافت میشوند، اما اصطلاح جبروت بیشتر در احادیث، ادعیه (مانند ذو الجلال والجبروت) و متون عرفانی شهرت دارد.
جمعبندی و توضیح کامل جلال و جبروت
عبارت ترکیبی «جلال و جبروت» یکی از تعابیر ریشهدار در زبان فارسی، متون دینی و جهانشناسی عرفانی است. بخش اول آن یعنی «جلال» ریشهٔ خالص عربی دارد و بخش دوم یعنی «جبروت» واژهای دخیل از زبانهای کهن عبری و آرامی است که پسوند مبالغه دارد. این ترکیب در ادبیات عامه معنای شکوه، حشمت، دبدبه و مایهٔ ابهت مادی یا معنوی را متبادر میکند.
در نگاه تخصصیتر و عرفانی، این واژه از مرتبهای والا در نظام آفرینش پرده برمیدارد. عالم جبروت مرتبهای بالاتر از عالم ملک و ملکوت است که به عالم عقول مجرد و حقایق اسماء الهی اختصاص دارد و با نمادهایی چون عرش الهی یا نور خیرهکننده تداعی میشود. تضاد این واژه در اصطلاح عرفانی، عالم ناسوت یا همان جهان مادی و فانی است.
اگرچه این ترکیب دوگانه در متن قرآن کریم به صورت یکجا نیامده است، اما در ادعیهٔ اسلامی و احادیث مکرراً به چشم میخورد. در متون فارسی نیز همواره به عنوان نمادی از بزرگیِ دستنیافتنی، قدرت مطلق و کبریا به کار میرود و در جداول کلمات متقاطع، یک پاسخ اصیل و ۱۰ حرفی برای مفهوم عظمت به شمار میآید.