معنی
تضاد در لغت به معنی عدم توافق و تقابل است. در اصطلاح منطق، به تقابل میان دو امر وجودی گفته میشود که جمع آنها در زمان و مکان واحد ممکن نیست (مانند سیاهی و سفیدی)، اما رفع هر دو امکانپذیر است. در ادبیات نیز آوردن دو کلمه با معنی مخالف در یک کلمه یا شعر را تضاد (طباق) مینامند.
یعنی چه
وقتی میگوییم دو چیز با هم تضاد دارند، یعنی رفتارهای مغایر، ویژگیهای ناهمخوان یا ماهیتهای کاملاً روبهروی هم دارند؛ به طوری که وجود یکی، ویژگیهای دیگری را نفی میکند، مثل تضاد میان نور و تاریکی یا حق و باطل.
مترادف
هم خانواده
ریشه
واژه تضاد ریشه عربی دارد و از حروف اصلی (ض - د - د) ساخته شده است. این کلمه با رفتن به باب تفاعل (تَضادّ) معنای مشارکت دوطرفه به خود گرفته است، یعنی دو چیز که با یکدیگر ضدیت و تقابل دارند.
جمله سازی
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، اگر برای راهنمای «ناسازگاری»، «مخالفت» یا «ضدیت» به دنبال یک کلمه چهار حرفی هستید، واژه «تضاد» پاسخ دقیق شماست.
به انگلیسی
جمعبندی و توضیح کامل تضاد
واژه «تضاد» نمایانگر یکی از بنیادیترین مفاهیم در فلسفه، منطق، ادبیات و زندگی روزمره است. این کلمه که ریشه در زبان عربی دارد، به معنای تقابل، ناسازگاری و روبروی هم قرار گرفتن دو مفهوم یا دو پدیده است. در واقع، جهان پیرامون ما سرشار از تضادهایی مانند شب و روز، زشتی و زیبایی، یا خیر و شر است که به درک بهتر مفاهیم کمک میکنند.
در ادبیات فارسی، تضاد به عنوان یک آرایه هنری و جلوهبخش (طباق) شناخته میشود که شاعران با کنار هم قرار دادن کلمات مخالف، بر تأثیر کلام خود میافزایند. در منطق نیز این مفهوم مرزهای مشخصی دارد؛ برای مثال دو امر متضاد نمیتوانند همزمان در یک جا جمع شوند، هرچند ممکن است هر دو از بین بروند و جای خود را به حالت سومی بدهند.
در نهایت، تضاد ابزاری است برای شناخت بهتر حقایق؛ چرا که بسیاری از مفاهیم در جهان تنها در مقایسه با نقطه مقابل خود معنا پیدا میکنند و هویت مییابند.