یعنی چه
«آلبرده» در فرهنگ عامه و گویشهای محلی (مانند بختیاری و لری) به کسی گفته میشود که توسط «آل» (موجود افسانهای و جنگونه) ربوده شده باشد. این عبارت به عنوان یک نفرین قدیمی به معنی «الهی ناپدید و نابود شوی» به کار میرود و مجازاً به افراد بختبرگشته، بیعرضه یا دستوپاچلفتی نیز اطلاق میشود.
تلفظ
این کلمه متشکل از دو بخش «آل» (با سکون لام) و «بُرده» (ضم ب و سکون ر) است که در زبان عامیانه به صورت سرهم نیز تلفظ و نوشته میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع و جدولهای کلمات، پاسخ این اصطلاح ۶ حرفی، «ال برده» یا واژههای هممعنی مانند «جنزده» است.
به انگلیسی
معادل دقیق فرهنگی در انگلیسی ندارد، اما واژههای فوق نزدیکترین مفاهیم افسانهای و معنایی را میرسانند.
به عربی
توجه شود که واژه «البُردة» در زبان عربی به معنی عبا و جامه است و با اصطلاح فارسی «آلبرده» کاملاً متفاوت است.
به فارسی
مترادفهای فارسی این واژه شامل عباراتی چون جنزده، غولخورده، مأخوذ (عامیانه)، بیعرضه و بدبخت است. متضادهای آن نیز عاقبتبهخیر و نظرکرده هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ال برده
اصطلاح «آلبرده» یا «ال برده» ریشه در باورهای خرافی و اساطیر عامیانه مردم ایران و خاورمیانه دارد. کلمه «آل» به موجودی خیالی و جنگونه اشاره دارد که در گذشته معتقد بودند زنان باردار یا نوزادان را آزار میدهد یا میرباید. ترکیب این واژه با صفت مفعولی «برده»، اصطلاحی را پدید آورده که در فرهنگ شفاهی به عنوان نوعی طرد یا نفرین شدید استفاده میشده است.
امروزه این عبارت کاربرد خرافی خود را تا حد زیادی از دست داده و در ادبیات عامیانه یا گویشهایی مانند لری و بختیاری، بیشتر مجازاً برای توصیف افراد بختبرگشته، دستوپاچلفتی، یا کسانی که حضورشان فایدهای ندارد به کار میرود. این واژه نموداری از نحوه برخورد انسانهای گذشته با پدیدههای ناشناخته مانند مرگومیر نوزادان است.
باید توجه داشت که این ترکیب هیچ ارتباطی با واژه «آل» در قرآن کریم (که به معنی خاندان و پیروان است، مانند آل عمران) ندارد و یک واژه کاملاً برآمده از فولکلور و فرهنگ توده ایرانی است.