یعنی چه
در اصطلاح علوم بلاغی و صنایع بدیع، ارسال المثلین به این معنی است که شاعر یا نویسنده در یک بیت (یا یک مصراع) دو ضربالمثل، جملهٔ حکیمانه یا پندآور را در کنار هم به کار ببرد؛ به طوری که هر کدام به تنهایی بتوانند به عنوان یک مَثَل مستقل استفاده شوند. به عنوان یک واژه کلاسیک و ادبی، نمونه بارز آن شعری از حافظ است: «پای ما لنگ است و منزل بس دراز / دست ما کوتاه و خرما بر نخیل» که در هر مصراع آن یک ضربالمثل کامل و مستقل به کار رفته است.
تلفظ
این اصطلاح به صورت [اِرسالُل مَ ثَ لَین] تلفظ میشود که از ترکیب دو واژه عربی ارسال و المثلین (به صورت تثنیه) ساخته شده است.
در جدول
پاسخ دقیق و ۱۲ حرفی برای این آرایه ادبی در جدول کلمات متقاطع، خودِ عبارت «ارسال المثلین» است. همچنین کلماتی مانند تمثیل یا ارسال مثل نیز با آن همپوشانی دارند.
به انگلیسی
این اصطلاح تخصصی بلاغی معادل تککلمهای دقیق در زبان انگلیسی ندارد و در واژهنامههای ادبی به صورت توصیفی ترجمه میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان و بلاغت عربی دارد و در کتابهای بدیع عربی نیز عیناً به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
ریشه این عبارت عربی است و معادل مستقیم یککلمهای در فارسی اصیل ندارد، اما میتوان آن را به «آوردن دو ضربالمثل در یک کلام» یا «هممثلگویی» برگرداند.
در قرآن
اگرچه قرآن کریم سرشار از امثال، حکمتها و ضربالمثلهای تکاندهنده و عمیق است، اما آرایه «ارسال المثلین» به عنوان یک فرمت ساختاریِ خاصِ شعرِ کلاسیک، اصطلاحی است که بعدها توسط دانشمندان بلاغت تدوین شده و مستقیماً در متن قرآن به این عنوان کاربرد ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل ارسال المثلین
ارسال المثلین یکی از صنایع ظریف و زیبای بدیعی در ادبیات فارسی و عربی است. این آرایه زمانی شکل میگیرد که سخنور یا شاعر موفق میشود دو ضربالمثل یا جمله کنایی و حکیمانه را که هر کدام به تنهایی معنایی مستقل و کاربردی تودهای دارند، در یک بیت یا مصراع در کنار هم بگنجاند.
اهمیت این آرایه در این است که ایجاز و رسایی کلام را به اوج میرساند. نمونهٔ بسیار مشهور آن بیتِ معروف حافظ شیرازی است که میفرماید: «پای ما لنگ است و منزل بس دراز / دست ما کوتاه و خرما بر نخیل»؛ در این بیت هر دو مصراع به تنهایی تبدیل به ضربالمثلهای رایج در زبان فارسی شدهاند و آرایه ارسال المثلین را به زیباترین شکل ممکن به تصویر میکشند.