یعنی چه
یدبر از ریشه «دبر» به معنی بررسی عواقب و پشتسر یک کار است. در اصطلاح یعنی فرد آیندهنگری کند، امور را منظم بچیند و برای رسیدن به یک هدف مشخص، کارها را رهبری و مدیریت کند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حرف یاء، فتح روی دال، تشدید و کسر روی باء و ضمه روی راء به صورت «یُدَبِّرُ» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «یدبر» به عنوان پاسخ چهار حرفی برای راهنماهایی مثل «تدبیر میکند» یا «نظم میدهد» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، از افعالی که دلالت بر مدیریت، هدایت و تنظیم نظم دارند برای ترجمه آن استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که خود واژه اصل عربی دارد، مترادفهای آن در زبان عربی شامل افعالی است که به هدایت و رتق و فتق امور اشاره دارند.
به فارسی
برگردان دقیق این فعل مضارع به فارسی برابر است با «تدبیر میکند»، «اداره میکند»، «سامان میدهد» و «چارهجویی میکند».
در قرآن
این واژه ۴ بار در قرآن (سوره یونس آیات ۳ و ۳۱، سوره رعد آیه ۲، سوره سجده آیه ۵) به صورت عبارت «یُدَبِّرُ الْأَمْرَ» آمده است که به مدیریت، هدایت تکوینی و فرمانروایی منظم خداوند بر کل کائنات و هستی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل یدبر
واژه «یُدَبِّرُ» یک فعل مضارع عربی از باب تفعیل است که به متون دینی، ادبی و کهن زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در لغت به معنای عاقبتاندیشی، نظم بخشیدن به امور و مدیریت هوشمندانه کارهاست؛ به طوری که فرد با نگاه به آینده و پیامدها، مسیر درست را طراحی و اجرا کند.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این واژه جایگاه ویژهای دارد و ۴ مرتبه برای توصیف فرمانروایی و ربوبیت مطلق خداوند بر جهان هستی به کار رفته است. عبارت «یدبر الأمر» نشاندهنده این است که کائنات مظهر یک نظم دقیق، هدایتشده و تحت مدیریت دایمی آفریدگار است و هیچ چیز در جهان به حال خود رها نشده است.