معنی
وقار در لغتنامههای معتبر فارسی به حالتی از رفتار انسان اطلاق میشود که در آن شخص، آرام، باابهت، دارای شخصیت محترم و متین دیده میشود و از خود بردباری و سنجیدگی نشان میدهد.
یعنی چه
وقار یعنی فرد در مواجهه با رویدادها، دوری از سبکی و جلفی را پیشه کند و با طمأنینه و ثبات قدم رفتار نماید. این ویژگی نشاندهنده بلوغ اخلاقی و اصالت رفتاری است.
مترادف
واژههای فوق همگی در بارهای معنایی مختلف، مفهوم آرامش درون، بزرگواری و شکوه رفتاری کلمه وقار را منعکس میکنند.
متضاد
این کلمات نشاندهنده رفتار ناپایدار، بیارزش جلوه دادن خود و عدم ثبات در شخصیت هستند که دقیقاً در نقطه مقابل وقار قرار دارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی «و-ق-ر» مشتق شدهاند و مفاهیمی چون محترم، بزرگداشت، بسیار سنگین و متین را افاده میکنند.
ریشه
این واژه ریشه عربی دارد و در اصل به معنی سنگینی، ثقل و گرانی است. در کاربرد استعاری، این سنگینی از جسم به شخصیت و رفتار انسان منتقل شده و مفهوم سنگینیِ شخصیت و آرامش بیاضطراب را به خود گرفته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه وقار معمولاً با راهنماهایی چون «سنگینی و متانت»، «بردباری» یا «ابهت و آرامش» خواسته میشود.
به انگلیسی
این کلمات در زبان انگلیسی برای توصیف فردی به کار میروند که در رفتار خود استواری، متانت و ابهت خاصی را به نمایش میگذارد.
جمعبندی و توضیح کامل وقار
واژه وقار یکی از مفاهیم کلیدی در اخلاق و ادبیات فارسی و اسلامی است که به جنبههای والای شخصیت انسان اشاره دارد. این کلمه که ریشه در مفهوم سنگینی و ثبات دارد، در توصیف افرادی به کار میرود که با رفتاری سنجیده، آرام و به دور از سبکسری، احترام و ابهت اجتماعی را برای خود به ارمغان میآورند. در فرهنگ عامه و مذهبی، وقار نزدیک به مفاهیمی چون حلم، سکینه و هیبت مؤمنانه تلقی میشود.
جالب توجه است که این واژه بهطور صریح در قرآن کریم (آیه ۱۳ سوره نوح: مَّا لَکُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا) نیز به کار رفته که در آنجا به معنای شکوه، عظمت و بزرگداشت آمده است. مشتقات دیگر آن مانند توقیر (بزرگداشت) و وقر (سنگینی در گوش) نیز کاربردهای قرآنی دارند.
در حوزه نمادشناسی، گرچه نماد گیاهی یا حیوانی مستقلی منحصراً برای وقار وجود ندارد، اما در ادبیات منظوم فارسی، درخت سرو به دلیل استواری و پرندگان پرابهتی چون عقاب به دلیل شکوه رفتاریشان، گاهی به عنوان استعارههایی از وقار و متانت تصویر شدهاند.