یعنی چه
این اصطلاح در اصل کنایه از وجود همزمان چیزهای مرغوب و نامرغوب در یکجا است. وقتی گفته میشود اثری دارای غث و سمین است، یعنی در آن هم مطالب ضعیف و بیارزش پیدا میشود و هم مطالب قوی و ارزشمند. لازم به ذکر است که شکل املایی دقیق آن «غث و سمین» (با سین) است.
تلفظ
واژهٔ اول با فتح غین و تشدید ثاء (غَثّ) و واژهٔ دوم با فتح سین و کسر میم (سَمین) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمهقاطعهای شرحدرمتن و جدولهای کلمات متقاطع، این ترکیب معمولاً به عنوان نشانه برای مفاهیمی چون «خوب و بد» یا «سره و ناسره» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان مفهوم اختلاط چیزهای باارزش و بیارزش، اصطلاح مربوط به گندم و کاه کاربرد فراوان دارد.
به عربی
این ترکیب یک اصطلاح اصیل عربی است که عیناً به ادبیات و متون کهن فارسی وارد شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق و روان برای این ترکیب کنایی، عباراتی همچون «سره و ناسره»، «خوب و بد» یا «افت و خیز» هستند که عدم یکدستی یک مجموعه را نشان میدهند.
در قرآن
خود این ترکیب عینی در قرآن نیست؛ اما ریشه «سمین» به صورت جمع در آیه ۴۳ سوره یوسف («سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ» به معنی هفت گاو فربه) و ریشه «غث» به صورت «غُثاء» در آیه ۵ سوره اعلی («فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى» به معنی خاشاک و گیاه خشک روی سیل) آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل غث و ثمین
عبارت «غث و ثمین» که شکل درست و ریشهای آن در لغتنامههای مرجع «غث و سمین» است، از دو واژهٔ متضاد عربی تشکیل شده است. «غث» در لغت به معنای لاغر، رکیک و بیارزش است و در مقابل آن «سمین» به معنای چاق، فربه و پرمایه قرار دارد. ترکیب این دو واژه با هم یک آرایه طباق (تضاد) میسازد که در مفهوم کنایی به معنای مخلوطی از خوب و بد یا سره و ناسره به کار میرود.
در زبان فارسی، این اصطلاح بیشتر در حوزههای نقد ادبی، هنری و بررسی سخنرانیها کاربرد دارد. زمانی که یک اثر یکدست نیست و در کنار بخشهای بسیار قوی و ارزشمند، بخشهای ضعیف و کممایه نیز در آن دیده میشود، منتقدان اصطلاحاً میگویند که این اثر شامل غث و سمین است. شناخت املای صحیح این واژه با «سین» برای نگارش دقیق متون الزامی است، هرچند که در سرگرمیها و جدولها گاه با «ثاء» نیز طرح میشود.