یعنی چه
در کالبدشناسی، به رگهایی که خون کماکسیژن و حاوی دیاکسید کربن را از بافتها و اندامهای مختلف بدن جمعآوری کرده و به سمت قلب هدایت میکنند، سیاهرگ میگویند. دلیل این نامگذاری، رنگ تیرهٔ خونی است که در آنها جریان دارد. واژهای معمولی و علمی است و ریشهٔ فارسی آن از ترکیب دو کلمهٔ «سیاه» و «رگ» ساخته شده که به جای واژهٔ عربی «ورید» تصویب شده است. مترادف آن «ورید»، متضاد آن «سرخرگ» (شریان) و همخانوادههای آن «رگ، رگچه، سیاهی و رگبست» هستند.
تلفظ
این واژه به صورت [سیاهْرَگ] تلفظ میشود که از دو هجای «سیاه» با سکون روی هاء و «رَگ» با فتح رای تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به پرسش سیاهرگ یا رگ تیره، خود واژهٔ «سیاهرگ» با ۶ حرف یا معادل عربی آن یعنی «ورید» با ۴ حرف است.
به انگلیسی
معادل دقیق واژهٔ سیاهرگ در زبان انگلیسی کلمهٔ Vein است.
به عربی
در زبان عربی به سیاهرگ «الورید» گفته میشود که جمع مکسر آن «الأوردة» است.
نماد چیست
در نمودارها، تصاویر آموزشی و اطلسهای کالبدشناسی، سیاهرگها به صورت نمادین با رنگ آبی نشان داده میشوند تا از سرخرگها که حامل خون روشن و اکسیژندار هستند و با رنگ قرمز ترسیم میشوند، متمایز گردند. همچنین در ادبیات قرآنی، عبارت «حبل الورید» کنایه از شاهرگ یا رگ گردن و نماد نزدیکترین پیوند و احاطهٔ علمی خداوند به انسان است، هرچند که از نظر علمی ساختار سیاهرگی مد نظر نبوده است.
جمعبندی و توضیح کامل سیاهرگ
سیاهرگ یا ورید یکی از اجزای حیاتی سیستم گردش خون در بدن انسان و جانوران است. وظیفهٔ اصلی این رگها جمعآوری خون تیره، کماکسیژن و سرشار از دیاکسید کربن از تمام بافتها و اندامها و بازگرداندن آن به قلب است تا از آنجا برای تصفیه و دریافت اکسیژن به ریهها فرستاده شود. البته سیاهرگهای ششی و نافی استثنا هستند و خون اکسیژندار را حمل میکنند.
این واژه از واژگان مصوب و اصیل فارسی است که از ترکیب «سیاه» و «رگ» به دلیل رنگ تیرهٔ خون درون آن پدید آمده و جایگزین اصطلاح عربی ورید شده است. شناخت ساختار و عملکرد سیاهرگها و تفاوت آنها با سرخرگها، پایهایترین بخش از دانش کالبدشناسی نظام سلامت محسوب میشود.