یعنی چه
عبارت «باسم ربک» (بِاسْمِ رَبِّکَ) یک ترکیب اضافهٔ اقترانی عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این عبارت از سه بخش «بـِ» (حرف جر به معنای به/بهوسیله)، «اسْم» (نام) و «رَبِّکَ» (پروردگارِ تو) تشکیل شده و به معنای «به نام پروردگارت» یا «با نام پروردگار تو» است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «بِاسْمِ رَبِّکَ» است که در آن همزه وصل ابتدای «اسم» در هنگام چسبیدن به حرف جر «بـ» خوانده نمیشود و به صورت «بِسمِ رَبِّکَ» ادا میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ به راهنمای «به نام پروردگارت در قرآن» یا «آغاز سوره علق»، عبارت ۷ حرفی «باسم ربک» است.
به انگلیسی
معادل انگلیسی دقیق این عبارت قرآنی و مذهبی In the name of your Lord است.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و به صورت «بِاسْمِ رَبِّکَ» نگاشته و خوانده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی روان و ادبی این عبارت ترکیبی شامل «به نام ایزد»، «به نام یزدان» و «به نام آفریدگار تو» است که برای تبرک کلام و آغاز کارها استفاده میشود.
در قرآن
این عبارت با همین رسمالخط دقیقاً ۳ بار در قرآن کریم به کار رفته است: آیه ۱ سوره علق به صورت «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ» که نخستین آیه نازلشده بر پیامبر (ص) است؛ و همچنین در آیه ۷۴ و ۹۶ سوره واقعه و آیه ۵۲ سوره حاقه به صورت «فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِیمِ».
جمعبندی و توضیح کامل باسم ربک
عبارت «باسم ربک» یکی از ترکیبات کلیدی و بسیار مقدس در فرهنگ و ادبیات اسلامی است که ریشه در متن قرآن کریم دارد. این عبارت به معنای «به نام پروردگارت» بوده و از دو ریشه لغوی «اسم» (به معنی رفعت یا نشانه) و «رب» (به معنی مالک و پرورشدهنده) تشکیل شده است. همخانوادههای این کلمات مانند تسمیه، مسمی، ربوبیت و مربی، ابعاد معنایی هدایتگر و پرورشی این اصطلاح را تبیین میکنند.
در فرهنگ اسلامی و ایرانی، این عبارت نماد آغاز وحی، علمآموزی، تفکر و بعثت پیامبر اسلام (ص) به شمار میرود، چرا که فرشته وحی کلام خود را با این فرمان آغاز نمود. امروزه هنرمندان و خوشنویسان در خطوط سنتی مانند ثلث و معلی از این عبارت برای تبرک سرلوحهها، کتابها و آثار هنری خود استفاده میکنند تا نمادی از شروع کارها با نام خداوند باشد.