یعنی چه
در گذشته به معنای این بوده که منادی یا جارچی، خبری را با صدای بلند در کوچه و بازار به گوش همگان برساند. امروزه این واژه بیشتر کاربرد کنایهای دارد و به معنای افشا کردن، فاش ساختن یا بیش از حد درباره یک موضوع (مانند راز یا موفقیت شخصی) صحبت کردن و علنی کردن آن است.
تفلظ
تلفظ صحیح این ترکیب بصورت «جّار» (با الف کشیده) و «زَ دَن» (با فتح زاء و دال) است.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، برای راهنمای مفاهیمی چون اعلان کردن یا فریاد زدن خبر، عبارت ۶ حرفی «جار زدن» به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به لحن متن، میتوان از افعال متفاوتی استفاده کرد؛ برای جنبه رسمی از Proclaim و برای جنبه عامیانه و افشاگری از Shout out یا Blare استفاده میشود.
به عربی
توجه شود که کلمه «جار» در زبان عربی به معنی همسایه است، اما برای رساندن مفهوم اصطلاح فارسی «جار زدن» باید از افعالی مانند نادى یا أعلن استفاده کرد.
به فارسی
واژگان همخانواده آن شامل جارچی، جار، جارکِش و جار و جنجال است. متضادهای آن نیز کتمان کردن، پنهان کردن، رازپوشی و سکوت کردن میباشند. ریشه کلمه جار در این ترکیب دقیقاً مشخص نیست؛ برخی آن را ترکی (از دوران نادرشاه و اصطلاح جارچی) و برخی دارای ریشه پهلوی یا مغولی میدانند.
نماد چیست
این عبارت نماد مکتوب یا رسمی خاصی ندارد، اما در تصویرسازیهای تاریخی و ادبی، نماد آن فردی است که در میدانگاه شهر ایستاده و با زدن بر طبل یا دمیدن در شیپور، توجه مردم را برای شنیدن یک خبر مهم جلب میکند.
جمعبندی و توضیح کامل جار زدن
اصطلاح «جار زدن» یک ترکیب فعلی دیرینه در زبان فارسی است که ریشه بخش اول آن یعنی «جار» مورد اختلاف زبانشناسان است و احتمال میرود از زبان ترکی یا پهلوی وارد شده باشد. این عبارت در اصل به کارِ جارچیان دوره سنتی اشاره دارد که اخبار حکومتی یا حوادث مهم را با فریاد در کوچه و بازار به اطلاع عموم میرساندند.
امروزه کاربرد این واژه از معنای فیزیکی و واقعی خود فاصله گرفته و بیشتر در مکالمات روزمره به صورت کنایهای استفاده میشود. وقتی شخصی را متهم به جار زدن میکنند، منظور این است که او یک راز، مسئله خصوصی یا حتی یک موفقیت شخصی را بیش از حدِ نیاز فاش، علنی و اشاعه کرده است.
در متون رسمی، اداری و نگارشهای فاخر، استفاده از این اصطلاح به دلیل بار عامیانهای که دارد توصیه نمیشود و بهتر است واژگانی نظیر «اعلام عمومی کردن»، «اعلان نمودن» یا «اشاعه دادن» جایگزین آن گردند.