معنی
غلتید فعل ماضی (گذشته ساده) از مصدر غلتیدن است. این واژه در اصل به حرکت دورانی و چرخشی یک جسم یا شخص بر روی یک سطح اشاره دارد؛ مانند زمانی که فردی در خواب از این پهلو به آن پهلو میشود یا جسمی گرد از تپه به پایین حرکت میکند. همچنین به صورت مجازی در عباراتی مثل «در پول غلتیدن» به معنی غوطهور بودن در رفاه و نعمت زیاد نیز به کار میرود.
یعنی چه
وقتی میگوییم چیزی یا کسی غلتید، یعنی تعادل فیزیکیاش به گونهای تغییر کرد که بر روی یک سطح به گردش درآمد یا از جایی فرو افتاد و چرخ خورد. این حرکت معمولاً بدون اراده یا در اثر یک نیروی بیرونی (مانند جاذبه) رخ میدهد.
مترادف
واژههای فوق همگی مفهوم حرکت چرخشی روی زمین یا واژگونی را میرسانند. املای «غلطید» نیز در متون قدیمی رایج بوده است.
متضاد
از آنجا که غلتیدن یک حرکت پویای مدور و مداوم است، سکون، توقف کامل و ایستادن به عنوان متضادهای معنایی آن شناخته میشوند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه پارسی «غلت» مشتق شدهاند و با مفهوم چرخش و حرکت غلتان در ارتباط هستند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر برای راهنمای «چرخید روی زمین» یا «غلت خورد» یک واژه ۵ حرفی خواسته شود، کلمه «غلتید» (یا صورت معرب آن «غلطید») پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه rolled رایجترین برگردان برای این فعل است. در زبان عربی فعل تدحرج دقیقاً همین معنای فیزیکی را افاده میکند.
جمعبندی و توضیح کامل غلتید
واژه «غلتید» یک فعل پارسی اصیل و زمان گذشته (ماضی ساده) است که به حرکت چرخشی یک جسم یا جاندار بر روی یک سطح یا زمین اشاره دارد. اگرچه در گذشته به دلیل تأثیر زبان عربی، این کلمه را به صورت «غلطید» (با ط) نیز مینوشتند، اما لغتشناسان معتبری مانند دهخدا تاکید دارند که نوشتن آن با «ت» ارجحیت دارد تا با واژه «غلط» به معنای اشتباه یا اشتباه کردن اشتباه نشود.
این واژه از نظر کاربردی هم در معنای فیزیکی (مانند چرخش توپ یا سنگ) و هم در معنای کنایی و ادبی (مانند فرو افتادن در سختی یا غوطهور شدن در مال و ثروت) استفاده میشود. در متون قرآنی مستقیماً به کار نرفته چرا که ریشه عربی ندارد، اما مفاهیم مشابه آن با افعالی نظیر تدحرج بیان شده است.