یعنی چه
عبارت ماتاخر در لغت به معنای آنچه به تأخیر افتاده یا بعداً میآید است. در اصطلاح متون دینی و کتابهای معارف، این واژه به پاداش یا عقوبتِ آن دسته از اعمال انسان اشاره دارد که پرونده آنها با مرگ بسته نمیشود؛ بلکه آثارشان در دنیا باقی مانده و مدام به آخرت فرستاده میشود، مانند صدقه جاریه، ساختن مدرسه یا پایهگذاری یک رسم غلط.
تلفظ
تلفظ دقیق این ترکیب به صورت عربی «ما تَأَخَّرَ» (mā ta'akh-khara) است که در متون فارسی نیز به همین صورت یا به صورت سرهم تلفظ و خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ واژههایی همچون «آنچه بعداً آمد»، «پسین» یا «آینده» کلمه شش حرفی «ماتاخر» است.
به انگلیسی
با توجه به مفاهیم لغوی و اصطلاحی، کلماتی مانند Subsequent (مابعد/پسین) و Posthumous effects (آثار پس از مرگ) معادلهای مناسبی هستند.
به عربی
این عبارت اصالتاً ترکیبی عربی است که از «ما» (اسم موصول به معنی آنچه) و «تأخّر» (فعل ماضی به معنی به تأخیر افتاد یا عقب افتاد) ساخته شده است.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون پسین، مؤخر، مابعد، آتی و آنچه عقب افتاده است، میباشد.
نماد چیست
واژه ماتاخر یک اصطلاح لغوی، انتزاعی و دینی است و در فرهنگ عامه، اسطورهشناسی یا نمادگرایی دارای نشانه، مظهر یا سمبل بصری مشخصی نیست.
جمعبندی و توضیح کامل ماتاخر
ترکیب عربی «ماتاخر» (ما تَأَخَّرَ) به معنای آنچه بعداً میآید یا به تأخیر افتاده است، یکی از عبارات کلیدی در ادبیات دینی و قرآنی است. این واژه به طور مشهودی در آیه ۲ سوره فتح («مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وَمَا تَأَخَّرَ») به کار رفته که به معنای گناهان یا اعمال گذشته و آینده (یا آثار مابعد آنها) تعبیر میشود. در ساختار زبان فارسی، این ترکیب وامگرفته شده بیشتر در متون فلسفی، کلامی و آموزشی دیده میشود.
در اصطلاح معارف اسلامی، ماتاخر به آن دسته از پیامدهای رفتار انسان اشاره دارد که حتی پس از درگذشت او در دنیا جاری و ساری میمانند. کارهای نیکی چون ساختن مدرسه و مسجد (صدقه جاریه) یا برعکس، پایهگذاری یک سنت ناپسند، همگی جزو ماتاخر به حساب میآیند که پاداش یا کیفر آنها همچنان به کارنامه شخص افزوده میشود.
از نظر ساختار کلمهای، این واژه شش حرف دارد و متضاد مستقیم آن کلمه «ماتقدم» (آنچه پیش فرستاده شده) است. ریشه اصلی آن از حروف عربی «أ خ ر» گرفته شده و با کلماتی چون متأخر، تأخیر و مؤخر همخانواده است.