یعنی چه
این عبارت در لغت به معنی ابعاد ششگانه فضا شامل پیش، پس، چپ، راست، بالا (زبر) و پایین (زیر) است. در ادبیات فارسی و متون کهن، این ترکیب به عنوان کنایهای زیبا برای اشاره به کل جهان هستی، تمام دنیا و همه جهات پیرامون انسان به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «شَش طَرَف» (šaš taraf) است که از دو واژه «شَش» (عدد ۶) و «طَرَف» (به معنی جهت و کناره) تشکیل شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت «شش طرف» با ۵ حرف (بدون احتساب فاصله) است. همچنین عبارات هممعنی مانند «شش جهت» یا «جهات سته» نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم فیزیکی و جغرافیایی از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان و ادبیات عرب، معادل دقیق این اصطلاح «الجهات الستة» یا «الجهات الست» است.
به فارسی
عبارت «شش طرف» یک اسم مرکب واژهبستی (فارسی-عربی) است. معادلهای اصیلتر و مترادفات فارسی آن شامل واژگانی چون ششجهت، ششسو، ششپهلو و ششآستان است که همگی به ابعاد پیرامونی اشاره دارند.
نماد چیست
در جهانبینی باستانی، تصوف و ادبیات عرفانی (بهویژه در اشعار مولانا و حافظ)، «شش طرف» یا «شش جهت» نماد محدودیتهای دنیای فیزیکی و بندهای مادی است. عرفا معتقدند روح انسان برای رسیدن به کمال و قرب الهی باید از این شش جهت عبور کرده و به مرتبه «بیجهتی» یا «لامکان» دست یابد.
جمعبندی و توضیح کامل شش طرف
عبارت «شش طرف» یکی از ترکیبات کنایی و پرکاربرد در زبان و ادبیات فارسی است که به شش جهت اصلی عالم یعنی پیش، پس، چپ، راست، بالا و پایین اشاره دارد. این اصطلاح از ترکیب عدد فارسی «شش» و واژه عربی «طرف» ساخته شده و در متون کهن مکرراً به عنوان کنایهای از کل جهان مادی و تمام ابعاد پیرامون انسان به کار رفته است.
از نظر نشانهشناسی و عرفانی، این واژه اهمیت بالایی در اشعار بزرگان نظیر مولانا دارد؛ جایی که شش جهت به عنوان نمادی از زندان فیزیکی و محدودیتهای دنیا معرفی میشود و در مقابل آن، مفهوم «بیجهتی» یا عالم معنا قرار میگیرد. همچنین در فرهنگ قرآنی، هرچند این لفظ دقیقاً نیامده، اما مفهوم جهات پیرامونی در آیاتی مانند آیه ۱۶ سوره اعراف (محاصره انسان توسط شیطان از چهار طرف) مورد تفسیر و تحلیل قرار گرفته است.