یعنی چه
این عبارت یک ترکیب فعلی و حرفاضافهای عربی است که به زبان فارسی وارد شده و معمولاً در متون دینی، احادیث و ادعیه به چشم میخورد. وقتی گفته میشود «اقض عنه»، یعنی دین، بدهی یا حق واجبی که بر عهده آن شخص است را از طرف او ادا کن و به مصرف برسان.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اِقْضِ عَنْهُ» (Eqze Anho) است که از فعل امر «اِقْضِ» و ترکیب حرف جر و ضمیر «عَنْهُ» ساخته شده است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «بدهی او را بپرداز یا از طرف او ادا کن به عربی» کلمه ۶ حرفی «اقض عنه» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحات مربوط به تسویه حساب و پرداخت بدهی به نیابت از دیگری استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود ریشه عربی دارد. از نظر واژهشناسی، ریشه آن ثلاثی مجرد «ق ض ی» (قضاء) است. فعل امر حاضر آن «اِقْضِ» به همراه حرف جر و ضمیر ترکیب شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق روان و فارسی این عبارت شامل «بدهی او را پرداخت کن»، «وام او را تسویه کن» و «حق واجب او را از جانبش ادا کن» است.
در قرآن
عبارت «اقض عنه» با همین ترکیبِ صیغه امر و ضمیر در متن قرآن نیامده است؛ اما مشتقات ریشه «قضی» به وفور (مانند فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ در سوره طه) دیده میشوند. بیشترین کاربرد این ترکیب خاص در احادیث نبوی و ادعیه مانند «اللَّهُمَّ اقْضِ عَنَّا الدَّيْنَ» (خدایا بدهی را از طرف ما ادا کن) است.
جمعبندی و توضیح کامل اقض عنه
عبارت «اقض عنه» یک اصطلاح فعلی و حقوقی-دینی از ریشه عربی «قضی» است که به طور مشخص به معنای پرداخت کردن بدهی، ادای دین یا تسویه کردن وام یک فرد از جانب او یا به نیابت از او اشاره دارد. این ترکیب از فعل امر «اقض» و حرف جر و ضمیر «عنه» تشکیل شده و مفهوم گرهگشایی مالی و ادای حقوق واجب را میرساند.
اگرچه این ترکیبِ خاص به صورت دقیق و پیاپی در آیات قرآن کریم یافت نمیشود، اما ریشه واژگانی آن در قرآن کاربرد زیادی دارد. عمده شهرت و استفاده از این عبارت در مأثورات دینی، احادیث شریف و به ویژه در فرازهای مختلف ادعیه اسلامی است که مؤمنان برای رفع دیون و بدهیهای خود یا دیگران، آن را در پیشگاه الهی زمزمه میکنند.