یعنی چه
پانترکیست به فردی گفته میشود که به جنبش ناسیونالیستی و سیاسی پانترکیسم باور دارد. هدف این جریان، همگرایی، یکپارچگی و اتحاد فرهنگی، زبانی، اقتصادی و سیاسی تمامی مردمان و اقوامی است که ترکزبان یا دارای ریشههای ترکتبار هستند، تا تحت یک پرچم یا قلمروی واحد (که گاه توصیف جغرافیایی آن با عنوان توران شناخته میشود) گرد هم آیند. این واژه معمولاً به عنوان یک اصطلاح ایدئولوژیک و سیاسی مدرن کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ این واژه از ترکیب پیشوند فرنگی «پان» به همراه کلمهٔ «تورک» (ترک) و پسوند فاعلی «ایست» ساخته شده است و به صورت [pan-torkist] یا [pan-turkist] در زبان فارسی ادا میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «طرفدار اتحاد ترکان» یا «ملیگرای افراطی ترک»، واژه ۱۰ حرفی «پان تورکیست» یا معادلهای آن مانند «تورانطلب» به کار میرود.
به انگلیسی
این اصطلاح در زبانهای بینالمللی با ساختار ریشهشناختی غربی شناخته میشود و در ادبیات سیاسی جهان با نگارش انگلیسی Pan-Turkist رواج دارد.
به فارسی
در زبان فارسی برای اشاره به این مفهوم، علاوهبر استفاده از خودِ واژهٔ دخیل، از برگردانها و عبارات معادل نظیر «ترکگرا»، «هوادار پانترکیسم» و در مفاهیم گستردهتر جغرافیا-اساطیری از «تورانطلب» یا «تورانخواه» استفاده میشود.
نماد چیست
نماد اصلی جریانهای پانترکیستی، «گرگ خاکستری» (در ترکی: بوزقورت / Bozkurt) است. این نماد ریشه در اساطیر کهن و افسانههای آفرینش قبایل باستانی ترک دارد و امروزه توسط ملیگرایان ترک و پیروان این مکتب به عنوان نشانهٔ هویت و اتحاد استفاده میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه پانتورکیست اساساً یک اصطلاح با ریشه و ساختار خارجی است. این کلمه از پیشوند یونانی -Pan (به معنی همه یا کل) + واژهٔ Turk (ترک) + پسوند فاعلی و عقیدتی -ist (ایست) شکل گرفته است. این اصطلاح در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ میلادی در بستر تحولات سیاسی عثمانی و روسیه تزاری متولد شد و به سراسر جهان راه یافت.
جمعبندی و توضیح کامل پان تورکیست
واژهٔ پانترکیست به فردی اشاره دارد که از ایدئولوژی ناسیونالیستی پانترکیسم پیروی میکند. این جنبش سیاسی و فرهنگی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم میلادی شکل گرفت و هدف اصلی آن، ایجاد همبستگی، اتحاد و یکپارچگی میان تمامی مردمان ترکزبان و اقوام ترکتبار در سراسر جهان، از بالکان تا آسیای مرکزی، تحت یک چتر واحد است.
از نظر ریشهشناختی، این اصطلاح ترکیبی از پیشوند یونانی «پان» (به معنای همه) و واژهٔ «ترک» همراه با پسوند مکتبی «ایست» است. در تحلیلهای جغرافیای سیاسی، این جریان معمولاً با نماد تاریخی «گرگ خاکستری» شناخته میشود و در تقابل با تفکراتی مانند پانایرانییسم یا جهانوطنگرایی قرار میگیرد.
این واژه کاربرد مذهبی یا باستانی ندارد و کاملاً یک واژهٔ مدرنِ سیاسی است که در ادبیات رسانهای، تاریخ معاصر و واژهنامههای سیاسی برای توصیف ملیگرایی افراطی یا مرزخواهیهای قومی مبتنی بر زبان و تبار ترکی به کار میرود.