یعنی چه
دلخراش در لغت به معنای خراشندهٔ دل است و در مفهوم عام به هر رویداد، صحنه یا خبری گفته میشود که به شدت غمانگیز، آزاردهنده و متأثرکننده باشد، به طوری که روح و روان انسان را به درد آورد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «دِلخَراش» (del-kharāsh) است که از دو بخش «دِل» و «خَراش» تشکیل شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، برای راهنمای «حادثه ناگوار» یا «غمانگیز»، کلمه ۶ حرفی «دلخراش» مد نظر است. واژههای مترادف دیگر مانند جانکاه یا مفجع نیز بسته به تعداد حروف کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال حس واژه دلخراش در زبان انگلیسی، بسته به عمق فاجعه از کلماتی چون Heartbreaking برای احساسات عاطفی و Harrowing یا Tragic برای حوادث سهمگین استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، ترکیب «Yürek parçalayıcı» دقیقاً همان تصویرسازی ذهنی واژه دلخراش (پارهکننده یا خراشنده دل) را منتقل میکند.
به فارسی
این واژه یک صفت فاعلی مرخم و مرکب در زبان فارسی است. از نظر معنایی با واژههایی چون جگرسوز، غمانگیز و هولناک همسو است و نقطه مقابل کلماتی مانند دلپذیر، مسرتبخش و فرحبخش قرار میگیرد. واژههایی مثل خراش، گوشخراش و آسمانخراش نیز همخانواده آن هستند.
نماد چیست
واژه دلخراش واجد نماد مادی خاصی نیست، اما در ادبیات فارسی، متون رسانهای و استعارههای اجتماعی، به عنوان نمادِ عینی و کلامیِ یک فاجعه انسانی، تراژدی بزرگ یا سوگواری عمیق به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دلخراش
واژه «دلخراش» یکی از ترکیبات اصیل و پرکاربرد در زبان فارسی است که از ترکیب اسم «دل» و بن مضارع «خراش» ساخته شده است. این کلمه به خوبی تصویر ذهنیِ جراحت و آزار دیدن قلب را هنگام مواجهه با یک مصیبت یا حادثه ناگوار بازآفرینی میکند و فرهنگهای معتبری چون دهخدا، معین و عمید آن را به معنای آنچه روح را آزرده و غمناک میسازد، تعریف کردهاند.
این واژه در ادبیات معاصر و رسانهها عمدتاً برای توصیف سوانح، اخبار ناگوار یا رویدادهایی به کار میرود که شدت تأثر آنها فراتر از یک غم معمولی است و احساسات عمومی جامعه را جریحهدار میکند. معادلهای دوزبانه آن نیز در انگلیسی و ترکی دقیقاً همین بار معناییِ فاجعهبار و اندوهگین را بازتاب میدهند.