یعنی چه
مغتنم شمردن به معنای غنیمت دانستن، پاس داشتن و ارزش نهادن به زمان، فرصت یا موقعیتی خاص است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که فردی تلاش میکند از یک شرایط مساعد و تکرارنشدنی حداکثر سود و بهره را ببرد و اجازه ندهد که آن موقعیت گرانبها به سادگی تلف شود.
تلفظ
واژهٔ «مغتنم» به صورت مُغتَنَم (با ضمهٔ ميم و فتح تاء و نون) و فعل «شمردن» به صورت شِمُردَن تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و راهنمای واژگان، این عبارت در پاسخ به راهنماهایی همچون «غنیمت شمردن فرصت» یا «ارزشمند دانستن موقعیت» به کار میرود و دقیقاً ده حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم اصطلاحی، عبارات متعددی به کار میرود که بستگی به سیاق کلام دارد؛ از جمله معادلهای رایج دیگر میتوان به To make the most of اشاره کرد.
به عربی
در زبان عربی ریشهٔ این واژه خود کاربرد فراوانی دارد و برای بیان این مفهوم از ترکیب اغتنام یا انتهاز با واژهٔ الفرصة استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و واژههای سره یا مأنوس فارسی که میتوانند جایگزین این عبارت مرکب شوند شامل مواردی چون «پاس داشتن فرصت»، «ارجمند دانستن زمان» و «گرامی داشتن موقعیت» هستند.
نماد چیست
این واژه یک مفهوم ذهنی و اخلاقی است و نماد مادی باستانی ثبتشدهای ندارد. با این حال، در فرهنگ و ادبیات فارسی، پدیدههایی همچون «دمِ صبح»، «فصل کوتاه بهار» و «عمر گل» همواره به عنوان نمادهای بارز فرصتهای مغتنم و زودگذر زندگی معرفی شدهاند که باید آنها را دریافت.
جمعبندی و توضیح کامل مغتنم شمردن
عبارت «مغتنم شمردن» یک مصدر مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب واژهٔ عربی «مغتنم» (از ریشه غ ن م در باب افتعال به معنی غنیمتگرفتهشده) و فعل فارسی «شمردن» ساخته شده است. این اصطلاح به شکل کلیدی بر اهمیت زمان، فرصتهای تکرارنشدنی زندگی و قدرشناسی از داشتهها تاکید دارد و در تفکر اصیل ایرانی و اسلامی، با مفهوم مدیریت زمان و اِغْتِنام فرْصت پیوند خورده است.
در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، این واژه با مفاهیمی مثل سود بردن از موقعیتها پیش از فوت شدن آنها هممعنی است. در اشعار بزرگانی چون حافظ شیرازی نیز بارها به این رویکردِ غنیمت دانستنِ فرصتِ حضور و جوانی اشاره شده تا انسان از تعلل و تفریط دوری گزیند.
اگرچه خود این ترکیب به صورت فارسی در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما مشتقات ریشهٔ آن مانند «مغانم» در آیه ۹۴ سوره نساء به کار رفته که به غنیمتها و سودهای فراوان اشاره دارد. این مفهوم، یادآور ارزش والای عمر و لحظاتی است که در صورت عدم بهرهبرداری درست، به راحتی ضایع و هدر میشوند.