یعنی چه
در اصطلاح علوم قرآنی و اصول فقه، به متن یا کلامی گفته میشود که در اصل احتمال چند معنا یا ابهام در آن وجود دارد، اما به کمک یک دلیل بیرونی مانند قرینه، نص دیگر یا اجماع، معنای آن کاملاً قطعی و استوار شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت مَضموم بودن میم اول در مُحکم (مُحْکَم) و مَکسور بودن لام در لِغیره (لِغَیْرِهِ) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «محکم لغیره» با ۹ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمههای تخصصی متون اسلامی، برای رساندن مفهوم این واژه از عباراتی استفاده میشود که نشاندهنده روشن شدن معنا به کمک شواهد بیرونی است.
به عربی
این اصطلاح اصالتاً عربی و برخاسته از دانش اصول فقه و علوم اسلامی است.
به فارسی
معادلهای فارسی روان این اصطلاح شامل عباراتی چون «استوار شده به دلیل بیرونی»، «واضحِ بالعرض» و «متن قطعیشده با شواهد» است که مفهوم آن را به خوبی منتقل میکنند.
در قرآن
گرچه اصل تقسیمبندی آیات به محکم و متشابه در آیه ۷ سوره آلعمران ذکر شده، اما دسته بندی تفصیلی آن به «محکم لذاته» و «محکم لغیره» ابداع دانشمندان علوم قرآنی و اصولیان برای فهم دقیقتر آیات مبهم است.
نماد چیست
این اصطلاح نمادی از این ایده معرفتشناختی است که معنا و استحکام کلام همیشه ذاتی نیست، بلکه گاهی از طریق ارتباط با سایر نشانهها و دلایل پیرامونی به دست میآید.
جمعبندی و توضیح کامل محکم لغیره
عبارت «محکم لغیره» یکی از اصطلاحات کلیدی و دقیق در علم اصول فقه و علوم قرآنی است که در تفکیک انواع متون و آیات کاربرد دارد. این اصطلاح در برابر «محکم لذاته» قرار میگیرد؛ در حالی که محکم لذاته به کلامی اطلاق میشود که ذاتاً و بدون نیاز به هیچ عامل خارجی واضح و روشن است، محکم لغیره به متنی اشاره دارد که در نگاه نخست ممکن است مجمل، مبهم یا دارای احتمالهای معنایی متعدد باشد، اما به برکت وجود یک قرینه قطعی، آیه دیگر یا دلیل محکم خارجی، ابهام آن برطرف شده و معنایش استوار میگردد.
بررسی این مفهوم نشان میدهد که در نظام فهم متن و تفسیر قرآنی، شبکه دلایل و پیوستگی میان گزارهها اهمیت بالایی دارد. به این معنا که یک متن لزوماً نباید شفافیت ذاتی داشته باشد تا معتبر تلقی شود، بلکه شواهد بیرونی میتوانند به آن اعتبار و قطعیت ببخشند. ریشه این واژه از «ح-ک-م» به معنای استواری و منع از تزلزل است که نشان میدهد قرینه خارجی چگونه جلوی تزلزل معنایی کلام را میگیرد.