یعنی چه
این نام از دو بخش تشکیل شده است: «اهورا» به معنی هستیبخش، سرور یا صاحب و «مزدا» به معنی دانا، خردمند یا اندیشمند. در مجموع این واژه به معنای «سرور دانا» یا «خداوند خِرَد» است و به عنوان والاترین مرتبهٔ ایزد و آفریدگار جهانِ نیکی در باورهای کهن ایرانی شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه در زبان اوستایی و فارسی معاصر «اَهورا مَزدا» است که در دورهٔ زبان پهلوی و متون ساسانی به صورت «اورمزد» یا «هرمزد» نیز دگرگون شده و به کار رفته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان خدای زرتشتیان یا خدای ایران باستان معمولاً «اهورا مزدا» (۹ حرف)، «اورمزد» (۶ حرف) یا «هرمزد» (۵ حرف) است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و منابع غربی مربوط به تاریخ ادیان و ایران باستان، این واژه دقیقاً به صورت Ahura Mazda یا شکل کوتاهشدهٔ آن Ormazd نگاشته میشود.
در قرآن
نام «اهورا مزدا» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، در آیه ۱۷ سوره حج، قرآن به واژهٔ «مَجوس» اشاره کرده که در ادبیات تاریخی و فقهی به پیروان آیین زرتشت و پرستندگان اهورامزدا اطلاق میشود.
نماد چیست
در آیین زرتشت، اهورامزدا فاقد شکل مادی و جسمانی است و تجلی مادی و نماد پاکی او در جهان، «نور و آتش» است. هرچند امروزه در میان عموم مردم، نگارهٔ مرد بالدار باستانی (فروهر یا فرّ کیانی) به عنوان نماد تصویری اهورامزدا پنداشته میشود، اما از نظر باستانشناسان آن نگاره نماد روان پیشرو یا شکوه پادشاهی است، نه جسمی برای خداوند.
جمعبندی و توضیح کامل اهورا مزدا
اهورا مزدا اصیلترین و کهنترین مفهوم یکتاپرستی در فرهنگ و تاریخ ایران باستان است که ریشه در زبان اوستایی دارد. این نام از ترکیب دو واژهٔ «اهورا» (سرور و هستیبخش) و «مزدا» (دانا) پدید آمده و مظهر دانایی، خیر مطلق و آفرینندهٔ تمام نیکیهای جهان به شمار میرود. در نظام الهیات زرتشتی، نقطهٔ مقابل او اهریمن یا اندیشهٔ ویرانگر قرار دارد که سرچشمهٔ تاریکی و شر است.
این واژه در طول تاریخ سیر تکاملی داشته و در زبان پهلوی به صورتهای اورمزد و هرمزد درآمده است. تفکر تجلی خدا در قالب خرد و دانش، چنان در فرهنگ ایرانی ریشه دوانده که شاعر بزرگ ملی، فردوسی، شاهکار خود را با الهام از همین مفهوم با مصرع «به نام خداوند جان و خرد» آغاز میکند.