یعنی چه
واژه «اقسمها» از ریشه عربی «قسم» و در باب افعال (أَقْسَمَ) به همراه ضمیر متصل مؤنث «ها» ساخته شده است. معنی مستقیم آن «به آن سوگند خورد» است. در مواردی نادر، اگر از ریشه تقسیم برداشت شود، میتواند به معنای «آنها را بخش کرد یا تقسیم نمود» نیز باشد، اما معنای نخست و غالب آن مربوط به یاد کردن سوگند است.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت مَفتوح (دارای فتحه) روی حروف الف، سین و میم به صورت «اَقْسَمَها» است.
در جدول
این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان معادل عباراتی نظیر «به آن سوگند خورد» یا «قسم یاد کرد بر آن» به کار میرود و دقیقاً دارای ۶ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این فعل عربی، از عبارات زمان گذشته مرتبط با سوگند خوردن استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که خود واژه اصالتاً عربی است، مترادفهای هممعنی آن در زبان عربی شامل افعالی نظیر حلف و اقسم همراه با ضمایر مجرور متناسب است.
به فارسی
معادلهای دقیق روان و امروزی این واژه در زبان فارسی «به آن سوگند خورد»، «بر آن قسم خورد» یا «آن را بخش کرد» میباشند.
در قرآن
خودِ کلمه «اقسمها» با این ساختار و املای چسبیده در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مشتقات دیگر این ریشه برای سوگند یا تقسیم بسیار فراوان است؛ مانند آیه ۷۶ سوره واقعه: «وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِیمٌ» که به عظمت سوگند اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل اقسمها
واژه «اقسمها» یک لفظ اصیل فارسی نیست، بلکه یک ساختار فعلی مشتق شده از زبان عربی است که وارد ادبیات مکتوب، متون فقهی، دینی و اسناد کهن فارسی شده است. این واژه از ترکیب فعل ماضی «أَقْسَمَ» به معنای سوگند خورد و ضمیر متصل مؤنث «ها» تشکیل شده است که در مجموع معنای «به آن سوگند خورد» را بازگو میکند.
در مواردی که کاربران در حل جدولهای کلمات متقاطع یا مطالعه متون قدیمی با این لفظ مواجه میشوند، شناخت ریشه ثلاثی مجرد آن (ق-س-م) به درک بهتر معنا کمک میکند. این کلمه ۶ حرفی نمونهای از وامواژههای فعلی است که اگرچه در گفتار روزمره فارسیزبانان جایی ندارد، اما ارزش دانشنامهای و ساختاری خود را در واژهنامهها حفظ کرده است.