یعنی چه
عبارت «ضمیر بیگانه» یک واژه مستقل، اصطلاح علمی یا مفهوم ثبتشده در لغتنامههای کهن نیست؛ بلکه یک ترکیب وصفی است که شهرت و کاربرد اصلی آن به عنوان کلید یا اصطلاح راهنما در حل جدول کلمات متقاطع است. طراحان جدول از این عبارت استفاده میکنند تا شما را به معادل صوتی ضمایر زبان انگلیسی (بهویژه «یو» برای You، یا «آی»، «شی»، «هی») برسانند. به صورت تحتاللفظی نیز به معنای فرانام غریبه یا درون و وجدان ناآشنا است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «ضمیر» (تلفظ به صورت ضَمیر یا ضِمبر در متون کهن، امروزه ضَمیر) و «بیگانه» (تلفظ به صورت بَیگانه یا بیگانِه) تشکیل شده است.
در جدول
در بازیهای جدول کلمات متقاطع، طراحان هنگام استفاده از طراح «ضمیر بیگانه»، معمولاً یک پاسخ دو حرفی را مد نظر دارند که رایجترین و استانداردترین پاسخ برای آن «یو» (معادل You در انگلیسی) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی، ترجمه ساختاری این عبارت Foreign pronoun است، اما در بافتار معماها، اشاره مستقیم آن به کلمه You (ضمیر دوم شخص مفرد) است.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم دستوری و ترکیبی، از عبارت «الضَّمير الأجنبي» استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای سره یا جایگزینهای فارسی این ترکیب شامل «فرانام غریبه» یا «ضمیر خارجی» است. واژه ضمیر خود ریشه عربی دارد و واژه بیگانه ریشه در زبان پهلوی (bēgānag) دارد که در مقابل آشنا یا یگانه قرار میگیرد.
نماد چیست
ترکیب «ضمیر بیگانه» یک اصطلاح نمادین، اسطورهای، مذهبی یا هنری در فرهنگها نیست و صرفاً کاربرد دستوری، تحتاللفظی و بازیگونه (در جدول) دارد.
جمعبندی و توضیح کامل ضمیر بیگانه
عبارت «ضمیر بیگانه» بیش از آنکه یک اصطلاح علمی، ادبی یا لغوی مستقل در زبان فارسی باشد، یک کلیدواژه هوشمندانه و پرکاربرد در دنیای سرگرمی و جدول کلمات متقاطع است. طراحان جدول با به کار بردن این ترکیب وصفی، ذهن مخاطب را به سمت زبانهای خارجی هدایت میکنند تا به ضمیر دوم شخص مفرد در زبان انگلیسی، یعنی کلمه دو حرفی «یو» (You) برسند. البته بسته به تعداد خانههای جدول، گاهی ضمایر دیگری مانند «آی» یا «شی» نیز مد نظر قرار میگیرند.
از نظر ریشهشناسی، این اصطلاح از دو جزء با خاستگاههای متفاوت تشکیل شده است؛ «ضمیر» که ریشهای عربی به معنای درون و پنهان دارد و در دستور زبان به جای اسم مینشیند، و «بیگانه» که واژهای اصیل با ریشه پهلوی به معنای ناآشنا و غریبه است. ترکیب این دو با هم به صورت تحتاللفظی معنای وجدان ناآشنا یا فرانام غریبه را میسازد، اما در ادبیات قرآنی یا متون کهن جایگاه رسمی ندارد و امروزه کاملاً در سیطره اصطلاحات حل جدول است.