یعنی چه
گاودانه گیاهی است یکساله از تیرهٔ بقولات (پروانهواران) و خانوادهٔ ماشکها که دانههایی شبیه به سنگریزههای کوچک و مزهای تلخ دارد. این گیاه از قدیمیترین علوفههای کشتشده توسط بشر است که عمدتاً برای خوراک دام (بهویژه گاوها) استفاده میشود و در طب سنتی نیز مصارف دارویی دارد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «گاوْدانِه» (gāv-dāne) تلفظ میشود که از ترکیب دو بخش «گاو» و «دانه» شکل گرفته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «گاودانه» یک پاسخ ۷ حرفی است. از دیگر طراحان جدول ممکن است نامهای مترادف آن مانند کرسنه، کوروشنه، مشنگ یا خلر را بخواهند.
به انگلیسی
نام علمی این گیاه Vicia ervilia است و در زبان انگلیسی با نام عمومی Bitter vetch شناخته میشود. برخی لغتنامههای آنلاین عمومی آن را به اشتباه Cattle (گله گاو) ترجمه میکنند که در متون گیاهشناسی غلط است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی معادل این واژه Burçak (بورچاک) است و در ترکی آذربایجانی به آن «کوروشنه» نیز گفته میشود.
به فارسی
این کلمه یک واژهٔ اصیل مرکب در فارسی دری است که از دو جزء «گاو» + «دانه» تشکیل شده و به معنای دانهای است که به گاوها میخورانند. در متون کهن فارسی مترادفهای متعددی مانند کِرسِنه، کُوروشنه، کشنه، مَشَنگ، خُلّر و جُلبان دارد. این واژه فاقد متضاد است و واژههایی مانند «گاودانهزار» همریشه آن محسوب میشوند.
نماد چیست
نماد فرهنگی یا اسطورهای خاصی برای گیاه گاودانه در آیینها ثبت نشده است؛ با این حال، در طب سنتی به دلیل خواصش نماد پاککنندگی پوست و سختی به شمار میرود و در برخی مناطق ایران به صورت سنتی برای کاشت سبزه عید نوروز استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل گاودانه
گاودانه یکی از قدیمیترین گیاهان علوفهای کشتشده توسط انسان است که از تیره بقولات و خانواده ماشکها به شمار میرود. این واژه اصیل فارسی به صورت مرکب از دو واژه «گاو» و «دانه» ساخته شده و به بارزترین کاربرد آن یعنی تامین خوراک دامها اشاره دارد. دانههای این گیاه ظاهری شبیه به سنگریزههای کوچک دارند و طعم آنها متمایل به تلخی است.
این واژه در متون کهن پزشکی و ادبی فارسی با نامهایی چون کرسنه، کوروشنه و مشنگ نیز یاد شده و علاوه بر کاربرد وسیع در دامداری، در طب سنتی برای پاکسازی پوست و برخی درمانها جایگاه داشته است. در طراحهای جدول کلمات متقاطع، گاودانه به عنوان یک کلمه ۷ حرفی شناخته میشود و معادل دقیق علمی آن در انگلیسی Bitter vetch و در ترکی Burçak است.