معنی
غزل در ادبیات به قالبی از شعر سنتی (عموماً بین ۵ تا ۱۵ بیت) گفته میشود که مطلع آن همقافیه بوده و بقیهٔ ابیات در مصرع دوم با مطلع همقافیه هستند. موضوع اصلی آن عشق، عرفان و بیان احساسات است. در لغت قدیم نیز به معنای نخریسی و سخن گفتن از عشق است.
یعنی چه
عبارت غزل یعنی گفتگوی رازآلود و عاشقانه میان عاشق و معشوق. در نگاه عرفانی، نماد سلوک و ناله روح در فراق حقیقت است. همچنین با توجه به کاربرد آن در قرآن کریم (سوره نحل آیه ۹۲)، به معنای رشته و ریسمان تابیدهشده نیز به کار میرود.
مترادف
مترادفهای این واژه در حوزه ادبیات شامل شعر عاشقانه و سرود غنایی است و در معنای لغوی قدیمی به معنای ریسمان و نخ میباشد.
هم خانواده
این کلمات از ریشه ثلاثی مجرد (غ-ز-ل) مشتق شدهاند که در برگیرنده مفاهیمی چون شعرخوانی یا ابزارهای رشتن هستند.
ریشه
واژه غزل ریشه عربی دارد (غ-ز-ل) که ابتدا به معنای ریسمان بافتن و عشقورزی کلامی بود، سپس وارد فارسی کلاسیک شد و به عنوان یک قالب شعری بینظیر توسعه یافت و بعدها به زبانهای اردو و ترکی عثمانی نیز راه پیدا کرد.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ به عنوان شعر عاشقانه یا قالبی شعری معمولاً واژه ۳ حرفی «غزل» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این فرم خاص شعری از خود واژه Ghazal استفاده میشود و برای توصیف مفهومی آن عباراتی چون lyric poem به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل غزل
غزل یکی از محوریترین و زیباترین قالبهای شعر غنایی در تاریخ ادبیات فارسی است. این واژه در اصل ریشهای عربی دارد و در لغت به معنای ریسمان رشتن و همچنین سخن گفتن از عشق و زیبایی زنان است؛ به طوری که حتی در قرآن کریم نیز یکبار در معنای لغوی نخ و رشته تابیدهشده به کار رفته است. با این حال، پس از ورود به زبان فارسی، سیر تطور شگرفی یافت و به هنریترین ابزار برای بیان احوالات عاشقانه و سلوک عرفانی تبدیل شد.
در فرهنگ ایرانی، غزل فراتر از یک ساختار ادبی با ابیات محدود و قوافی مشخص، به نمادی از شور مستانه، رقت قلب و گفتگوی رازآلود میان عاشق و معشوق مبدل گشته است. شاهکارهای بیبدیل شاعرانی چون حافظ، سعدی و مولانا اصالت و غنای خاصی به این قالب بخشیدهاند که امروزه حتی در محافل بینالمللی ادبی نیز با همین نام اصیل شناخته میشود.