یعنی چه
بصطه (که شکل رایجتر آن بسطه است) به معنای گشایش، فراخی، وسعت، و افزونی در علم، قدرت یا نیروی جسمانی است. این واژه زمانی به کار میرود که سخن از گسترش یافتن، برتری، یا ظرفیت بالایی از یک ویژگی مادی یا معنوی در میان باشد.
تلفظ
این کلمه به صورت بَصْطَة (فتحه روی باء، سکون صاد و فتحه روی طاء) تلفظ میشود و در اصل ریشه و تلفظ اصلی آن با سین (بَسْطَة) است.
در جدول
کلمه بصطه در حل جدول به عنوان پاسخ ۴ حرفی برای راهنماهایی مثل «فراخی و وسعت»، «فزونی و افزونی» یا «تکامل جثه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم بصطه یا بسطه در زبان انگلیسی، بسته به متن میتوان از واژههایی که به گستردگی، وسعت و توسعه اشاره دارند استفاده کرد.
به فارسی
برابرهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل واژگانی چون فراخی، گستردگی، وسعت، گشایش، فزونی، پیشی و برتری است.
در قرآن
این واژه با رسمالخط «بَصْۜطَةً» (با صاد و سین کوچک روی آن) در آیه ۶۹ سوره اعراف درباره قوم عاد آمده که خداوند جثه و نیروی بدنی آنان را افزونی داد. همچنین شکل دیگر آن با سین در آیه ۲۴۷ سوره بقره درباره فرمانروایی طالوت به کار رفته که خدا او را در دانش و توانایی جسمی، گستردگی (بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ) بخشید.
نماد چیست
در متون عرفانی و اسلامی، این واژه جلوهای از صفت «باسِط» خداوند (گستراننده روزی و رحمت) است. بصطه در مقابل حالت «قبض» (دلتنگی و انقباض روحی) قرار میگیرد و نماد شرح صدر، گشایش درونی، و دریافت فیض الهی است.
جمعبندی و توضیح کامل بصطه
واژه بصطه (یا بسطه) یک واژه وامگرفته از زبان عربی و از ریشه «ب-س-ط» است که معنای محوری آن به گستردگی، وسعت، فراخی و فزونی بازمیگردد. در رسمالخط برخی مصاحف قرآنی، به دلایل تجویدی و قرائت خاص، این کلمه با حرف «ص» نوشته شده، هرچند که در ساختار لغوی با «س» همخانواده کلماتی چون بساط، انبساط و باسط است.
این واژه در ادبیات دینی و اخلاقی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا در قرآن کریم هم برای توصیف قدرت و تنومندی جسمانی (در سوره اعراف) و هم برای توصیف برتری علمی و جسمی (در سوره بقره برای طالوت) به کار رفته است. در اصطلاحات عرفانی نیز بصطه یادآور حالت انبساط و گشایش روحی در برابر تنگی و انقباض است.
در مجموع، این کلمه چهار حرفی در زبان فارسی و به ویژه در طرح سؤالات جدول، نشاندهنده ظرفیت بالا، افزونی نعمت، پیشی گرفتن در یک صفت و شرح صدر است و کاربردی کاملاً فصیح و کلاسیک دارد.