یعنی چه
عبارتی قرآنی از آیه ۱۸ سوره تکویر است که در لغت به معنای «هنگامی که نفس کشید» یا «آنگاه که دم برآورد» میباشد. در مفهوم کنایی و اصطلاحی، به لحظهٔ آغازین صبح، شکافتن تاریکی شب و پدیدار شدن اولین پرتوهای نور (سپیدهدم) اشاره دارد که گویی جهان با رفتن شب، جان تازهای میگیرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت فصیح عربی «إِذَا تَنَفَّسَ» با تشدید روی حرف «ف» میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت قرآنی با توجه به تعداد حروف، خود کلمه «اذا تنفس» (۷ حرف) یا معادلهای آن مانند «سپیده دم» است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت زیبا اغلب به صورت استعاری و با واژگانی که حس زنده شدن طبیعت و دمیدن صبح را تداعی میکنند، ترجمه شده است.
به عربی
در تفاسیر و لغتنامههای عربی، این عبارت را به معنای روی آوردن نور، شکافته شدن تاریکی و طلوع بامداد معنا کردهاند.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این عبارت «آنگاه که صبح نفس کشید» است که مفسران آن را به آغاز روز، آمدن خنکای صبحگاهی و برآمدن سپیده تعبیر میکنند.
نماد چیست
این عبارت نمادِ بینظیری از امید، پایان یافتن سختیها و تاریکیها، زنده شدن دوباره کائنات و آغاز یک حرکت نو است. تقابل آن با تاریکی شب، جلوهای از تجدید حیات را به تصویر میکشد.
جمعبندی و توضیح کامل اذا تنفس
عبارت «اذا تنفس» یک ترکیب فعلی و استعارهٔ فوقالعاده زیبای قرآنی است که در آیه ۱۸ سوره تکویر (وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ) به کار رفته است. این عبارت در لغت به معنای نفس کشیدن و دم برآوردن است، اما در مفهوم کنایی خود به لحظهٔ باشکوه طلوع سپیدهدم و شکافته شدن پردهٔ تاریک شب اشاره دارد.
مفسران بر این باورند که تشبیه صبح به موجودی زنده که نفس میکشد، نشاندهنده لطافت هوا در آغاز روز و تزریق جان تازهای به پیکر افسردهٔ جهان پس از تاریکی شب است. ریشه این عبارت از «نفس» بوده و در جدول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان نشانهای برای مفهوم سپیدهدم و بیداری طبیعت شناخته میشود.
این تعبیر قرآنی فراتر از یک پدیده طبیعی، در ادبیات و فرهنگ اسلامی به نمادی بلندمرتبه از امید، حیات مجدد، پایان یافتن دوران سختی و ظلمت، و فرارسیدن روشنایی و هدایت تبدیل شده است.