یعنی چه
اشکفشان یک صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است که به چشم یا شخصی اشاره دارد که به شدت در حال گریستن و فروریختن اشک است. این واژه بیشتر در متون ادبی، عاشقانه و عرفانی برای توصیف شدت اندوه، فراق یا شوق و خلوص نیت به کار میرود.
تلفظ
این واژه از دو جزء «اَشک» (با فتحه اول) و «فِشان» (بن مضارع از مصدر افشاندن با کسره ف) ترکیب شده است و به صورت سرهم یا با نیمفاصله خوانده میشود.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، برای راهنمای «اشکریزان یا گریان»، واژه ۷ حرفی «اشک فشان» یک پاسخ دقیق است. کلمات مترادفی چون اشکبار و ژالهپاش نیز ممکن است مد نظر باشند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم اشکافشانی و گریستن از صفاتی مانند باکی و دامع استفاده میشود که دقیقاً حالت جاری شدن اشک از چشم را توصیف میکنند.
به فارسی
برگردانها و واژگان هممعنای اصیل این کلمه در زبان فارسی شامل اشکبار، اشکریز، گریان و سرشکبار است. در مراتب شدیدتر اندوه، واژه «خونفشان» نیز به عنوان مبالغه کاربرد دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و اشعار صوفیانه، چشمِ اشکفشان نماد ارادت خالصانه، سختی دوران هجران، و توبه و مغفرت است. گریه در این ساحت، نشانه پاکی درون و بیریایی عاشق در مسیر سلوک یا عشق قلمداد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل اشک فشان
واژه «اشکفشان» از ترکیبهای زیبای سازنده در شعر و ادب پارسی است که از دو بخش «اشک» و بن مضارع «فشان» (از مصدر افشاندن) پدید آمده است. این صفت فاعلی به خوبی حالت غلیان درونی و سرریز شدن ناخودآگاه قطرات اشک را به تصویر میکشد و بار معنایی آن بسیار عمیقتر از یک گریه معمولی است.
در فرهنگهای معتبری چون دهخدا و عمید، این واژه به چشم گریان و بارانی تعبیر شده و در ادبیات عرفانی ما جایگاه ویژهای دارد؛ چرا که چشم اشکبار را مظهر صفای باطن، پشیمانی پاک و خلوص نیت عاشق در برابر معشوق میدانند. از نگاه ساختاری نیز یک واژه کاملاً فارسی و اصیل است که در بازیهای کلامی و جدول کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۷ حرفی شناخته میشود.