یعنی چه
در اصطلاح فقهی و حقوقی، قسامه به مجموعه سوگندهایی گفته میشود که شاکی (اولیای دم) یا متهم و بستگان آنها در دادگاه برای اثبات یا رد اتهام قتل و جراحت یاد میکنند. این دادرسی زمانی کاربرد دارد که مدرک کافی مانند اقرار یا شهادت شهود وجود ندارد، اما شک و ظنی قوی (لوُث) علیه متهم در میان است.
تلفظ
این واژه به صورت فتح قاف و سین (قَسَامَه) تلفظ میشود و شکل مصدری آن در متون فقهی همراه با الف ممدوده یا به صورت «الأقسامه» نیز به کار رفته است.
در جدول
در طراحان جدول کلمات متقاطع، عبارت شش حرفی «ا قسامه» یا «قسامه» به عنوان پاسخ موازی برای راهنماهای سوگندهای مکرر، سوگند جمعی فقهی یا حل بنبست قضایی پروندههای مبهم قتل استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و در فقه به صورت «القسامه» شناخته میشود. در نظامهای حقوقی سنتی غربی مفهوم مشابه آن Compurgation (سوگند مشترک) نامیده میشد و در حقوق عثمانی نیز Kasame نام داشت.
به فارسی
برگردانها و برابرهای فارسی این اصطلاح فقهی شامل سوگند جمعی، سوگندهای مکرر، یمین و اِستِقسام است که مفهوم ادای قسم توسط گروهی از افراد را میرساند.
در قرآن
خود واژه «قسامه» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم به کار نرفته و مستند اصلی آن روایات و سنت نبوی است؛ اما مشتقات فعلی آن بارها آمده است؛ مانند «تَقَاسَمُوا» (سوره نمل آیه ۴۹)، «أَقْسَمُوا» (سوره انعام آیه ۱۰۹) و «قَاسَمَهُمَا» (سوره اعراف آیه ۲۱).
نماد چیست
در حقوق فقهی و اسلامی، قسامه نمادی از «آخرین راهکار دادرسی» و استثنایی بر قاعده عمومی بار اثبات دعوا به شمار میرود. این ابزار نماد حلوفصل و فصل خصومت در پروندههای جنایی مبهم و بدون مقتضای قطعی است.
جمعبندی و توضیح کامل ا قسامه
قسامه یکی از مباحث ویژه و استثنایی در فقه اسلامی و قانون مجازات اسلامی ایران است که به عنوان راهکاری برای حل بنبستهای قضایی در پروندههای قتل و جراحات سنگین پیشبینی شده است. این اصطلاح در لغت به معنای سوگندها یا گروهی است که بر امری قسم میخورند، و در حقوق زمانی مطرح میشود که قاضی با وجود نبودِ شواهد قطعی (مانند اقرار یا شهادت شهود)، بر اساس قرائن موجود دچار ظن قوی یا «لوث» گردد.
در این حالت، شاکی (اولیای دم) یا متهم میتوانند با نصاب مشخصی از سوگندها که توسط خود و بستگان ذکورشان ادا میشود، جرم را اثبات یا از خود سلب اتهام کنند. این قاعده نمادی از دادرسیهای استثنایی برای جلوگیری از پایمال شدن خون بیگناهان در شرایط ابهام مطلق است.