یعنی چه
«رَمْی» در لغت به معنی پرتاب کردن و انداختن است و «جَمَرات» (جمع جمره) به معنای سنگریزهها یا محل تجمع آنهاست. در اصطلاح فقهی و مناسک حج، رمی جمرات به عمل واجب پرتاب کردن سنگریزه به سوی سه ستون یا دیوار سنگی (جمره اولی، وسطی و عقبه) در سرزمین منا گفته میشود که به نماد طرد شیطان انجام میگیرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عبادی به صورت فتح راء و سکون میم در واژه اول (رَمْی) و فتح جیم و ميم در واژه دوم (جَمَرات) است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و راهنماهای بینالمللی حج، این آیین عبادی غالباً با عبارت Stoning of the Devil یا به صورت مستقیم به عنوان بخشی از مناسک با نام Jamarat Ritual شناخته میشود.
به عربی
این اصطلاح عیناً از زبان عربی وارد فقه و زبان فارسی شده و در مناسک حج به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی که در متون کهن یا به صورت توصیفی برای این عمل به کار رفتهاند شامل «جمرهافکنی»، «سنگاندازی به شیطان» و «انداختن سنگ به جمار» است.
در قرآن
ترکیب «رمی جمرات» به صورت مستقیم در متن قرآن ذکر نشده است؛ اما اصل واژه «رمی» در جریانات دیگر به کار رفته و بر اساس روایات و تفاسیر اسلامی، این عمل مصداق بارز ذکر الهی در ایام تشریق (روزهای مشخص پس از عید قربان) است که در آیه ۲۰۳ سوره بقره («وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ») به آن امر شده است.
نماد چیست
این حرکت، بازسازی نمادین اقدام حضرت ابراهیم (ع) در راندن شیطان است. طبق روایات، ابلیس در سرزمین منا سه بار بر ابراهیم خلیل پدیدار شد تا او را از اجرای فرمان ذبح فرزندش بازدارد و آن حضرت با پرتاب سنگ او را طرد کرد. امروزه این عمل نماد جهاد با نفس اماره، اخراج وسوسههای شیطانی از زندگی و اعلام انزجار از مستکبران و شرارتهای جهان است.
جمعبندی و توضیح کامل رمی جمرات
رمی جمرات یکی از ارکان و مناسک پایانی و بسیار بااهمیت در حج تمتع است که در روز عید قربان (دهم ذیالحجه) و دو روز پس از آن در سرزمین منا انجام میشود. زائران خانه خدا وظیفه دارند با شرایطی خاص، سنگریزههایی را که ترجیحاً از مشعرالحرام جمعآوری کردهاند، به سمت سه دیواره سنگی بزرگ که نمادهای ابلیس هستند، پرتاب کنند. این عمل در ظاهر انداختن چند سنگ کوچک است، اما در باطن عمقِ پایبندی انسان به بندگی خدا و ایستادگی در برابر انحرافات را نشان میدهد.
فلسفه تاریخی این آیین به زمان حضرت ابراهیم (ع) بازمیگردد؛ زمانی که او در مسیر امتثال فرمان الهی برای قربانی کردن فرزندش، با وسوسههای گامبهگام شیطان مواجه شد و هر بار با قاطعیت و با پرتاب هفت سنگ، ابلیس را از خود راند. حاجیان با تکرار این حرکت، بیعت خود را با توحید و انزجار خود را از هرگونه شرک و بندگی غیر خدا تجدید میکنند.