یعنی چه
این واژه در زبان عامیانه و کوچهبازاری به کار میرود و اشاره به کارها یا رویدادهایی دارد که بدون هیچگونه برنامهریزی قبلی، نظم، یا منطق خاصی و صرفاً بر اساس شانس و اتفاق رخ میدهند.
تلفظ
تلفظ عامیانه و روان این کلمه به صورت «قَضاقورتَکی» (ghazā-ghoortaki) است که در اصطلاح تهرانی قدیم رواج داشته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه به عنوان مترادف «شانسی» یا «بیحسابوکتاب»، خود واژهٔ «قضاقورتکی» با ۹ حرف است. واژههای الابختکی و هردمبیلی نیز از جایگزینهای آن هستند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این اصطلاح عامیانه در زبان انگلیسی، از عباراتی که نشاندهنده رفتار تصادفی، بینظم و بدون نقشه قبلی هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح و عامیانه، کلماتی که مفهوم شانس خالص یا رفتارهای بختآزمایی و بدون تدبیر را میرسانند، معادل این واژه قرار میگیرند.
نماد چیست
این کلمه اصطلاحی کاملاً عامیانه است و نماد سنتی، اسطورهای یا ادبی ثبتشدهای ندارد؛ اما در فرهنگ مدرن تداعیکننده مفاهیمی مثل پرتاب تاس، شیر یا خط کردن سکه و شانس محض است.
جمعبندی و توضیح کامل قضاقورتکی
واژه «قضاقورتکی» از اصطلاحات اصیل عامیانه و مِـندرآوردی در گویش تهرانی قدیم است. این کلمه از ترکیب واژه عربی «قضا» (به معنی تقدیر و پیشامد) و یک پسوند ساختگی و تحقیرآمیز یعنی «قورتکی» شکل گرفته است تا کارهای سرسری، بیارزش و کاملاً اتفاقی را لوث و بیاهمیت جلوه دهد.
استفاده از این واژه بار معنایی شوخی یا کنایهآمیز دارد؛ به این معنی که نتیجه حاصل شده، حاصلِ هیچگونه شایستگی، تلاش یا برنامهریزی نبوده و صرفاً چرخ روزگار و شانس آن را رقم زده است. این واژه در ادبیات رسمی جایگاهی ندارد اما در لغتنامههای فرهنگ عوام مانند دهخدا ثبت شده است.