یعنی چه
«اولست» یک عبارت فعلی پرسشی مأخوذ از زبان عربی است که از ترکیب حرف استفهام «أَ»، واو عطف یا حالیه «وَ»، فعل نفی «لَیْسَ» و ضمیر متصل «تَ» ساخته شده است. این واژه برای تذکر، توبیخ یا گرفتن اقرارِ مثبت در قالب پرسش منفی به کار میرود و در ادبیات عرفانی یادآور پیمان نخستین انسان با خداوند است.
تلفظ
این واژه بر اساس اعرابگذاری قرآنی و عربی، با فتحه روی همزه و واو، سکون روی لام و سین، و فتحه یا سکون روی تاء (بسته به موقعیت ضمیر) خوانده میشود: [اَ وَ لَسْتَ / اَ وَ لَسْتُ].
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه به عنوان پاسخ برای راهنماهای «آیا تو نیستی» یا «آیا نیست» کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به مرجع ضمیر و سیاق آیه یا متن، در زبان انگلیسی با افعال توبیخی یا پرسشی منفی معادلسازی میشود.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی و یک ترکیب دستوری از ریشه «ل ی س» است.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک ساختار فعلی و دستوری عربی است، در زبان فارسی به صورت یک جمله پرسشی منفی ترجمه میشود و معادل اسمی یا صفتی تککلمهای و اصیل در فارسی ندارد.
در قرآن
این عبارت و ترکیبات همخانوادهاش بارها در قرآن کریم آمده است؛ از جمله آیه ۱۷۲ سوره اعراف («أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ ۖ قَالُوا بَلَیٰ»؛ آیا من پروردگار شما نیستم؟ گفتند: آری) که به روز الست یا پیمان ذر مشهور است، و همچنین آیه ۸۱ سوره یس («أَوَلَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ...»).
جمعبندی و توضیح کامل اولست
کلمه «اولست» یک واژه مستقل یا اسم اصیل در زبان فارسی نیست، بلکه یک ساختار عبارتی و دستوری مأخوذ از زبان عربی و قرآن کریم است. این ترکیب از حرف پرسشی، حرف عطف و فعل نفی تشکیل شده و در لغت به معنای «آیا تو نیستی؟» یا «آیا چنین نیست؟» به کار میرود. کاربرد اصلی آن در متون دینی و ادبی، برای ایجاد تنبه، توبیخ منکران یا گرفتن اقرار شهودی از مخاطب است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، این واژه بیش از هر چیز یادآور مفهوم عرفانی «روز الست» یا «پیمان ذر» است؛ زمانی که خداوند از ارواح تمامی انسانها درباره پروردگاری خویش اقرار گرفت. از منظر حل جدول نیز این کلمه به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی برای پرسشهای مرتبط با مفاهیم قرآنی و عبارات نفی استفهامی شناخته میشود.