یعنی چه
بحرالعلوم در لغت به معنای «دریای دانشها» است. در اصطلاح و فرهنگ عامه، این عبارت به عنوان یک صفت یا لقب برای اشاره به علامه، دانشمند بزرگ، یا فردی که در علوم متعدد تبحر و تسلط کامل دارد (همهچیزدان یا جامعالعلوم) به کار میرود. همچنین این واژه لقب برخی از علمای بزرگ تاریخ مانند سید محمدمهدی طباطبایی بروجردی بوده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «دریای دانش» یا «لقب دانشمندان متبحر»، کلمه ۹ حرفی «بحر العلوم» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم بحرالعلوم در زبان انگلیسی، واژه Polymath بهترین گزینه برای اشاره به فرد همهچیزدان است و Erudite برای اشاره به شخص بسیار دانا و صاحبنظر استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که این ترکیب اصالتاً عربی است، در خود زبان عربی نیز به همین صورت یا با استفاده از واژه العلامه برای توصیف اشخاص جامعالعلوم به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی، واژهها و ترکیباتی نظیر «علامه»، «ذوفنون»، «جامعالعلوم»، «متبحر» و «دانشمند همهچیزدان» به عنوان معادلهای دقیق و روان این عبارت شناخته میشوند. ریشه این کلمه عربی بوده و از مضاف و مضافالیه «بَحْر» (دریا) و «العُلُوم» (دانشها) ساخته شده است. واژگان همخانواده آن در بخش بحر شامل بحیره و ابحر، و در بخش علم شامل عالم، معلوم، معلم و تعلیم است. متضادهای آن نیز جاهل، نادان و عامی هستند.
در قرآن
عین ترکیب واژگانی «بحر العلوم» در متن قرآن کریم نیامده است؛ با این حال، کلمات سازنده آن یعنی «بحر» (مانند آیه ۶۵ سوره حج) و مشتقات ریشه علم (مانند العلم) بارها به طور جداگانه استفاده شدهاند. همچنین شایان ذکر است که یکی از تفاسیر کهن و معروف قرآن مجید متعلق به ابواللیث سمرقندی، به نام «تفسیر بحرالعلوم» شهرت دارد.
نماد چیست
در ادبیات، فرهنگ و سنت اسلامی-ایرانی، عبارت بحرالعلوم نمادی از وسعتِ بیانتهای دانش، ژرفای تفکر و نبوغ بیکران یک انسان است. همانگونه که دریا عمیق، وسیع و فراتر از دیدرس است، علم و دانایی فرد ملقب به این عنوان نیز بیپایان و احاطهناپذیر تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بحر العلوم
عبارت «بحر العلوم» یک ترکیب مضاف و مضافالیه اصیل عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده و مجازاً برای توصیف افرادی به کار میرود که در شاخههای گوناگون علمی به درجه بالایی از استادی و تخصص رسیدهاند. این کلمه در طول تاریخ نه تنها به عنوان یک صفت عالی برای دانشمندان، بلکه به عنوان لقب رسمی برخی از چهرههای برجسته دینی و علمی و حتی نام کتابهای تفسیری بزرگ استفاده شده است.
بررسی ساختار لغوی آن نشان میدهد که کلمه از دو بخش «بحر» به معنای دریا و «علوم» به عنوان جمع علم تشکیل شده و تعادلی نمادین میان ژرفای اقیانوس و وسعت معرفت انسانی برقرار میکند. در جدول کلمات متقاطع، این واژه یک پاسخ ۹ حرفی کلیدی برای راهنماهای مرتبط با دانشمندان همه چیزدان است.