یعنی چه
واژه مکارانه صفت فاعلی مرکب در زبان فارسی است و به رفتارها، گفتارها یا تصمیماتی اشاره دارد که با فریب، حیله و پنهانکاری همراه است تا فرد به هدفی خاص دست یابد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با تشدید روی حرف «ک» به صورت مَکّارانه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «حیلهگرانه» یا «فریبکارانه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
این قیدها در زبان انگلیسی برای توصیف کارهایی که با هوشمندی منفی و فریب انجام میشوند، به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی کلاسیک از ترکیب «بمکر» و در ترجمههای مدرن گاه از واژه تنکابیافته «ماکرانة» استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات داستانی، فابلها و فرهنگ عامه ملل مختلف، حیوان «روباه» نماد بارز مکارانه بودن، تزویر و حیلهگری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مکارانه
واژه «مکارانه» یک صفت مرکب تنکابیافته (ترکیبی فارسی-عربی) است که از بخش اول «مکار» (ریشه عربی م ک ر) و پسوند صفتساز و قیدساز فارسی «انه» تشکیل شده است. این کلمه برای توصیف اعمال و رفتارهایی به کار میرود که بر پایه خدعه، فریب و پنهان کردن نیت واقعی استوار هستند.
اگرچه خود این ساختار ترکیبی در قرآن کریم وجود ندارد، اما ریشه آن یعنی «مکر» و مشتقاتی نظیر «ماکرین» بارها در آیات الهی برای اشاره به تدبیر یا حیلهگری انسانها استفاده شده است. مفاهیمی چون فریبکارانه و خدعهآمیز از مترادفهای مستقیم آن و واژههایی نظیر صادقانه و مخلصانه در تضاد کامل با آن قرار دارند.
در فرهنگ عامه و ادبیات تعلیمی ایران و جهان، رفتارهای مکارانه معمولاً در قالب شخصیتهای حیوانی مانند روباه به تصویر کشیده میشوند تا زشتی فریب و عاقبتِ تزویر را به مخاطب یادآور شوند.