یعنی چه
عقران مصدری عربی است که چند معنای اصلی دارد؛ نخست به معنی پی کردن و قطع کردن پاهای چارپایان (به ویژه شتر یا اسب) با شمشیر است. دومین معنای آن اشاره به حالت عقیم بودن در مردان یا نازایی و باردار نشدن در زنان دارد. همچنین در جغرافیا و تاریخ قدیم عرب، به عنوان نام برای برخی مکانها و اشخاص به کار میرفته است.
تلفظ
این واژه در منابع لغوی عمدتاً به صورت عُقْران (با ضمهٔ عین و سکون قاف) و در مواردی عِقران (با کسرهٔ عین) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «پی کردن شتر»، «نازایی و عقیم بودن» یا «بریدن پای چهارپا» میآید.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادل انگلیسی آن برای آسیب زدن و قطع پای حیوان Hamstringing و برای مباحث پزشکی و بیولوژیکی Infertility است.
به عربی
این واژه خود ریشهٔ اصیل عربی دارد و از فعل «عَقَرَ» مشتق شده است که در متون کهن به همین صورت یا به شکل «العقر» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل «پیکردن» یا «پایبریدن» در مفهوم فیزیکی، و «سترونی»، «نازایی» و «بیبَری» در مفهوم پزشکی و زیستشناسی است.
نماد چیست
در بستر تاریخی و مذهبی، این واژه و افعال همخانوادهاش (مانند عقر ناقه صالح) نماد طغیان، بیرحمی و سرکشی در برابر فرمان الهی است. در مفاهیم عامتر نیز نماد انقطاع نسل، عقیم ماندن یک جریان و بیثمری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل عقران
واژهٔ عقران یک اصطلاح و مصدر عربی است که با ورود به زبان فارسی، در دو قلمرو معنایی کاملاً متفاوت کاربرد یافته است. در متون تاریخی، ادبی و روایات مذهبی، این واژه بیشتر به معنای پی کردن و بریدن پاهای حیوانات (به ویژه شتر) به کار میرود که نمادی از قساوت و سرکشی قوم ثمود در برابر معجزه حضرت صالح است. مشتقات این کلمه مانند «فَعَقَرُوهَا» در قرآن نیز به همین رویداد اشاره دارد.
از سوی دیگر، در طب سنتی و زبان لغوی، عقران به معنای سترونی، نازایی و عقیم بودن انسان یا موجود زنده است. واژگان همخانوادهٔ آن نظیر «عاقر» (به معنی زن یا مرد نازا) کاربرد بالایی در ادبیات کهن دارند. در نتیجه، درک معنای دقیق این واژه کاملاً وابسته به سیاق متن و جملهای است که در آن استفاده میشود.
باید توجه داشت که این واژه از نظر املایی و معنایی با واژهٔ «اقران» (به معنی همتایان و همسنوسالها) متفاوت است و نباید در نگارش یا حل جدول با آن اشتباه گرفته شود.