معنی
بندهپروری در لغت و فرهنگهای معتبر فارسی به معنی عمل بنده پرور، پرورش دادن، مهربانی، لطف و رعایت حال زیردستان است. این واژه در ادبیات فارسی هم برای توصیف رحمت و عنایت خداوند به بندگانش و هم برای بیان تفقد و بزرگواری حاکمان و بزرگان نسبت به افراد زیردست به کار میرود.
یعنی چه
این اصطلاح در مفهوم اخلاقی و اجتماعی یعنی پیشه کردن رفتار عادلانه، توأم با شفقت و رسیدگی به امور مردم و محرومان. در واقع، دلالت بر این دارد که فرد صاحبقدرت به جای ستمگری و خودکامگی، با تواضع و لطف به دلسوزی و گرهگشایی از کار زیردستان میپردازد.
مترادف
واژههای فوق همگی در معنای مهربانی، حمایت و تفقد نسبت به افراد وابسته یا زیردست با بندهپروری همپوشانی دارند.
متضاد
کلماتی که بر آزاررسانی، ستم و بیتوجهی حاکمان یا بزرگان نسبت به مردم دلالت دارند، متضاد این واژه هستند.
هم خانواده
این واژهها از ریشههای اشتقاقی «بنده» (خدمتگزار) و «پروردن» (تغذیه و رشد دادن) شکل گرفتهاند.
جمله سازی
در جدول
در مسابقات حل جدول و کلمات متقاطع، عبارت ۹ حرفی که به عنوان پاسخ برای مفهوم «رعایت حال زیردستان و مهربانی با بندگان» در نظر گرفته میشود، واژه «بنده پروری» است.
به انگلیسی
در ترجمه بینالمللی، بسته به بافت متن از اصطلاحات فوق استفاده میشود. همچنین در زبان عربی معادل «رعاية الرعية» یا «لطف بالرعايا» و در ترکی استانبولی عبارت «Kulunu koruma» کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل بنده پروری
واژه «بندهپروری» یک حاصل مصدر مرکب و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو بخش «بنده» (با ریشه اوستایی به معنی خدمتگزار) و «پروری» (از مصدر پروردن به معنی تغذیه و رشد دادن) پدید آمده است. این اصطلاح در ادبیات و عرفان ایرانی نمادی از تواضع بزرگان، پیر مغان و مهمتر از همه، مظهر رحمت عام و خاص الهی به شمار میرود.
اگرچه این واژه به صورت لفظی در قرآن کریم ذکر نشده است، اما مفاهیم عمیق معادل آن مانند عبارت «رَؤُوفٌ بِالْعِبَادِ» (بسیار مهربان نسبت به بندگان) و صفاتی همچون لطیف و رحیم، به طور کامل بازتابدهنده این مفهوم در فرهنگ اسلامی و قرآنی هستند. در ابعاد اجتماعی نیز، بندهپروری به عنوان مظهر اخلاق نیکو در قدرت و پادشاهی آرمانی ستوده شده است.